در قرآن مجيد ناسخ و منسوخ هست و آياتى است كه ارتباط تام به قصص و حوادثى دارد كه هرگز در يك زمان جمع نمىشوند تا آيات مربوط به آنها يك جا نازل شده و دربارهء آنها به گفتگو پردازد .
همچنين سور و آيات قرآنى به اين ترتيب كه در مصحف شريف قرار گرفته نازل نشدهاند به اين معنى كه اول سورهء حمد پس از آن سورههاى بقره و آل عمران و نساء و مائده و به همين ترتيب نازل شده باشد .
زيرا در اين خصوص نيز علاوه بر شهادت تاريخ قطعى ، مضامين خود آيات نشان مىدهد كه برخى از سور و آيات قرآن با مضامينى كه مناسب با اوايل زمان بعثت است مانند سوره علق و نون در اواخر قرآن مجيد ثبت شده و سورهها و آيههاى بسيارى كه مضامين آنها با پس از هجرت و اواخر عهد رسول اكرم صلي الله عليه و سلم سازگار است مانند سورههاى بقره و ال عمران و نساء و انفال و توبه در اوايل قرآن گذاشته شده است .
و بديهى است كه به موجب اين مضمونهاى مختلف سور و آيات قرآنى از جهت نزول ارتباط كامل با حوادث و وقايع و نيازمنديهاى گوناگون دارد كه در خلال مدت دعوت پيغمبراكرم صلي الله عليه و سلم تحقق يافته و به وقوع پيوسته است .
مثلًا سور و آياتى كه تنها مشتمل به دعوت مشركين و مبارزه با بتپرستى است با روزگار پيش از هجرت كه پيغمبر صلي الله عليه و سلم در مكه و گرفتار دعوت بتپرستان بود مناسب است و آيات قتال و آيات احكام كه به دنبال حوادث و نيازمنديهايى كه پس از هجرت و انعقاد جامعهء اسلامى در شهر يثرب ( مدينه ) و پيشرفت روزافزون اسلام پيدا شده نازل گرديده است .
آيات مكى و مدنى
بنابر آنچه گذشت سور و آيات قرآنى به حسب اختلافاتى كه در محل نزول