جز بيرون آمدن از بينى نداشته باشد ، و غنه صداى بيرون آمدن از بينى است ، و جوف بينى را خيشوم مىگويند .
10 - حروف مد : الف ماقبل مفتوح و ياء ماقبل مكسور و واو ماقبل مضموم است مانند لا و لى و ابو و اين سه حرف مانند حركات ، مخرج خاص ندارد بلكه از جوف دهن خارج مىشود مثل لا و ل ، چون لام را با حركت ادا كردى فتحه يعنى با زبر خواندى دنباله همان صدايى است كه از لام برخاسته ، لا همچنين « الف » اش دنباله صداى ميم است ، و بعضى سه حرف مدّ را جوفى ناميدهاند يعنى از جوف دهان ادا مىشود .
11 - حروف لين : واو و ياء است كه صداى آنها جدا از حروف پيشين خود مستقلًا از مخرج خاص خود ادا شود ، مثلًا لَو اول لام را با فتحه از مخرج لام ادا مىكنى و همان صدا را نمىكشى تا فقط ل گفته باشى بلكه و را پس از لام از ميان دو لب كه مخرج و است ادا مىكند تا لَو شنيده شود .
ياء ما قبل مكسور در اصطلاح عربيّت آن است كه لى بگويى نه لَى كه ياء شنيده مىشود ، مثلًا در لَيلى لَى ماقبل « ياء » مفتوح است چون حرف يا شنيده مىشود و در لى دوم ماقبل مكسور است چون حرف « يا » شنيده نمىشود ، و خَيلى همچنين ياء در خَى حرف لين و ماقبل مفتوح است ، ولى حرف مدّ و ماقبل مكسور ، در كلمه لَو ماقبل واو مفتوح است ، وقتى مضموم مىشود كه بگوييد لو مانند نوح كه اصلًا واو عليحده ادا نمىشود .
اين نكته را از اين جهت گفتيم كه بعضى مردم نادان در اداى كلماتى مانند عَلَيْهِم در سوره حمد و يَوم در يَوم الدين خود را به تعب شديد مىافكنند و رنجى طاقتفرسا مىكشند و لب و دهان را كج و معوج مىكنند تا فتحه لازم و يا را ادا كنند ، و بايد بدانند تا ليهم و يُو نگفتهاند قرائت صحيح است .
نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — صفحة 87
مساهمون: قادر فاضلى
ص٨٧