مىشوند و ح و ع از ميان حلق .
2 - حروف لهوى : لهاة زبان كوچك است قاف و كاف را حروف لهوى گويند ، براى آنكه از بيخ دهان ادا مىشود از اطراف زبان كوچك كه نزديك به حروف حلقاند قاف به حلق نزديكتر است و ك به فضاى دهن .
3 - حروف شَجْرى : شَجر بر وزن فَجْر سقف دهان است ، سه حرف را شجرى نامند : ج و ش و يا غيرمدّى و آنها از ميان كناره زبان اواسط فك بالا ادا مىشود و اگر كسى دندان نداشته باشد نيز مىتواند ادا كند ، و اگر داشته باشد و دندانهاى ثنايا را به هم نزديك كند بهتر ادا مىشود . بنابراين اگر امام جماعت دندان نداشته باشد نمىتوان براى نقص حرف شين و ج اقتداى او را باطل دانست .
4 - حروف لثوى : لثه گوشت بن دندان است ، و سه حرف از ميان زبان و لثه بن دندان ادا مىشود لثوى گويند ل و ن و ر .
5 - حروف نطعى : ت و د و ط است كه از ميان قسمت پيشين فك اعلى متصل به لثه ادا مىشوند .
6 - حروف ذلقى : بعضى ذ و ث و ظ را حروف ذلقى يا ذولقى نام نهادند ، چون ذلق و ذولق تيزى سر زبان است و اين حروف از آنجا ادا مىشود .
7 - حروف اسَلى : سين و ص و ز را اسلى ناميدند كه از ميان دندانهاى ثنايا ادا مىشود ، و اسلى به معنى تيزى نوك نيزه و شمشير است .
8 - حروف شَفَوى : يعنى حروفى كه از لب ادا مىشود ف ، واو ، ميم ، باء است الّا آنكه ف دندان ثناياى بالا نيز در آن مدخليّت دارد ، و آن سه حرف ديگر تنها از لب ادا مىشود .
9 - حروف غُنّه : ميم و نون ساكنه را هرگاه ادغام يا اخفا كند ممكن است هنگام اداى آنها نفس از بينى بيرون آيد يا عمداً دهان را ببندند تا صدا راهى به
نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — صفحة 86
مساهمون: قادر فاضلى
ص٨٦