مطلب مىتوان وارد كرد ، اين است كه راه شام به مدينه ، راه جداگانهاى است « 1 » و همانطور كه محدّث نورى گفته ، بعيد است كه يزيد ، اجازه داده باشد كه سفر را طولانى كنند و مجدّداً خانواده امام عليه السلام را به كربلا بياورند ؛ ليكن با وجود اين استبعاد ، نمىتوان اصل بازگشت آنان را به كربلا ، انكار كرد .
دو . حضور جابر در اربعين اوّل در كربلا
گزارشهاى متعدّدى ، حاكى از حضور جابر بن عبد اللَّه انصارى در كربلا در نخستين اربعين شهدا در سال 61 هجرى اند .
برخى ، در اين گزارشها ترديد كرده و گفتهاند : با توجّه به امكانات آن دوران ، سفر از مدينه تا كربلا ، پس از دريافت خبر واقعه كربلا ، بيش از چهل روز طول مىكشيده است . از اين رو ، جابر نمىتوانسته در اربعين اوّل ، در كربلا حضور يابد .
در پاسخ اين ترديد ، مىتوان گفت :
اوّلًا از كجا ثابت شده كه جابر ، هنگام واقعه عاشورا ، در مدينه بوده است ؟ شايد وى آن هنگام ، مدينه را به سوى كوفه ، ترك كرده بوده است .
ثانياً مىتوان گفت كه امكان دريافت خبر شهادت امام حسين عليه السلام و يارانش تا ده روز بعد از واقعه عاشورا وجود دارد و جابر مىتوانسته در مدّت باقىمانده تا اربعين ، خود را به كربلا برساند .
سه . ملاقات خاندان پيامبر صلى اللَّه عليه و آله با جابر در كربلا
با تأمّل در آنچه به تفصيل ، توضيح داده شد كه بازگشت اهل بيتِ سيّد الشهدا عليه السلام در غير اربعين به كربلا ( مطابق گزارش سيّد ابن طاووس ) ، ممكن است انجام شده باشد ،
هامش
( 1 ) چنان كه گذشت ، مرحوم محدّث نورى مطرح كرده است كه : « راه شام به عراق ، از خود شام ، از راه حجازْ جدا مىشود و قدر مشترك ندارد » و مرحوم شهيد مطهرى هم اين سخن را تأييد نموده است ؛ اما بررسى نقشههاى فراهم آمده از گذرگاههاى قديمى نشان مىدهد كه راه شام به عراق از طريق باديه ، با راه شام به مدينه ، حدود 147 كيلومتر ، مسير مشترك دارند .