شهداى كربلا نيز از كوفه به شام ، فرستاده شده است ؛ ولى در گزارش وقايع مربوط به انتقال اهل بيت امام حسين عليه السلام از كربلا به كوفه و شام و حاضر نمودن آنان در مجلس يزيد ، در اكثر نقلها ، تنها از سر مطهّر امام عليه السلام سخن به ميان آمده و البته در برخى از متون ، اشارهاى به سرهاى ساير شهدا نيز شده است . همچنين منابع معتبر در باره مكان دفن سرهاى شهيدان ، ساكت اند و در يافتههاى ما ، تنها در ترجمه « الفتوح » ابن اعثم ( اثر فارسى مستوفى هروى / ق 6 ق ) ، باز گرداندن سرها و الحاق آنها به بدنهايشان در كربلا در بيستم صفر توسّط امام زين العابدين عليه السلام ، گزارش شده است . « 1 »
مرحوم سيّد محسن امين در أعيان الشيعة مىگويد :
بعد از سال 1321 هجرى قمرى ، در آرامگاه مشهور به « باب الصغير » در دمشق ، مقبرهاى را ديدم كه بر سر درِ آن ، سنگى نصب بود و روى آن ، اين نوشته بود : « اين جا محلّ دفن سرهاى عباس بن على و على اكبر بن حسين و حبيب بن مُظاهر است » . پس از دو سال ، اين مقبره خراب و بازسازى شد و آن سنگ ، برداشته شد و در داخل مقبره ضريحى ساختند و نامهاى بسيارى از شهيدان كربلا را بر آن نوشتند ؛ اما حقيقت ، اين است كه آن مقبره ، بر حسب آنچه بر سر درِ آن بود ، منسوب به آن سه سر شريف است و به گمان قوى ، انتسابش به آن سرهاى شريف نيز صحيح است ؛ چرا كه سرهاى شهيدان ، پس از حمل شدن به دمشق و گردانده شدن در شهر و برآورده شدن هدف يزيد ( داير بر پيروزى و زهر چشم گرفتن از مردم و خنك شدن دلش ) ، به ناچار بايستى در يكى از گورستانهاى شهر ، دفن مىشدند كه از ميان آنها ، اين سه سر ، در آرامگاه باب الصغير ، مدفون شدهاند و جاى دفنشان حفظ شده است ، و البته حقيقت را خدا مىداند « 2 » .
بنا بر اين ، هر چند مكانى كه در باب الصغير دمشق در حال حاضر به عنوان مدفن سر شهدا معروف گرديده ، در مورد تعدادى از آنها محتمل است ، ليكن دليل روايى يا تاريخىِ قاطع و روشنى بر اين انتساب ، وجود ندارد .
هامش
( 1 ) ترجمه الفتوح : ص 916 . نيز ، ر . ك : دانشنامه امام حسين عليه السلام : ج 8 ص 55 .
( 2 ) أعيان الشيعة : ج 1 ص 627 .