جسد شريفش در كربلا ، دفن گرديد .
اگر كسى به خاطر شِناعت و زشتى بيش از حدّ بردن سر بُريده امام عليه السلام به شام ، از اين كه اجازه چنين كارى از سوى خداوند داده شده ، شگفتزده شود ، بايد گفت : بردن سر بُريده به شام ، شنيعتر و زشتتر از كُشتن امام عليه السلام نيست و خداوند ، اجازه كشته شدن ايشان و [ حتّى ] امير مؤمنان عليه السلام را نيز داده است « 1 » .
دسته سوم ، گزارشهايى كه دلالت دارند كه سر مقدّس سيّد الشهدا عليه السلام در دمشق ، دفن شده است . « 2 »
دسته چهارم ، گزارشهايى كه دلالت دارند كه سر مقدّس امام عليه السلام در مدينه و در قبرستان بقيع ، دفن شده است . « 3 »
دسته پنجم ، گزارشهايى كه از دفن سر امام عليه السلام در مصر ( قاهره ) حكايت دارند . « 4 »
تأمّل در گزارشهاى ياد شده ، « 5 » نشان مىدهد كه احتمال اوّل ( دفن شدن سر مقدّس امام عليه السلام در كنار قبر امير مؤمنان عليه السلام ) ، از منظر رواياتى كه به اهل بيت عليهم السلام نسبت داده شدهاند ، قولى پذيرفته شده است ، در حالى كه از ديدگاه مورّخان و علماى اماميّه و نيز تصوّر عمومى شيعيان ، قول به دفن سر در كربلا ، مشهورتر است و به همين دليل ، تعيين يكى از دو قول ، مشكل است .
مَدفن سرهاى ديگر شهيدان كربلا
گزارشهاى مشهور ، حاكى از آن است كه علاوه بر سر مطهّر امام حسين عليه السلام ، سر ساير
هامش
( 1 ) رسائل الشريف المرتضى : ج 3 ص 130 . نيز ، ر . ك : إعلام الورى : ج 1 ص 477 .
( 2 ) ر . ك : ص 722 ( دمشق ) .
( 3 ) ر . ك : ص 723 ( مدينه ) .
( 4 ) ر . ك : ص 724 ( مصر ) .
( 5 ) براى مطالعه ارزيابىاى تاريخى از مجموع اين گزارشها ( و نيز گزارشهاى متفرّد ديگر ) ، ر . ك : نگاهى نو به جريان عاشورا : ص 355 ( مقاله « رأس الحسين و مقامهاى آن » ، به قلم مصطفى صادقى ) ؛ تاريخ در آينه پژوهش : ش 26 ( مقاله « محلّ دفن سر مطهّر امامحسين عليه السلام و ديگر شهيدان » ، به قلم محسن رنجبر ) ؛ با أهل البيت فى مصر ، خسروشاهى .