بين عير إلى أُحُد » صحيح باشد . بدين روال و لحاظ بسيارى از اهل حديث به لفظ طبرانى صحّه گذاردهاند كه :
« إنّما بين عير و أُحُد حرام حرّمه رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - » . « 1 » جغرافيدانان مسلمان نيز كه ما را از امكنه و بُلدان ارض آگاه كردهاند ، كوهى را به نام ثور در مدينه نمىشناسانند و در اين مورد تنها به نكتهسنجى ياقوت حموى در « معجم البلدان » بسنده مىكنيم كه مىنويسد :
« أهل المدينة لايعرفون بالمدينة جبلًا يقال له ثور ، و انّما ثور بمكة ، قال :
فيرى أهل الحديث أنّه حرم ما بين عير إلى أُحُد » . « 2 » سپس سعى در جمعبندى نظرگاههاى متناقض نموده مىنويسد :
« و قال غيره إلى بمعنى مع ، كانّه جعل المدينة مضافة إلى مكة في التحريم ، و قد ترك بعض الرواة موضع ثور بياضاً ليبين الوهم و ضرب آخرون عليه ، و قال بعض الرواة : من عير إلى كُدى ، و في رواية ابن سلام : من عير إلى احد ، و الأول أشهروَ أشدُّ . . . » . « 3 » ابواسحاق حربى از قرن سوم هجرى وقتى در كتاب خود « المناسك و اماكن طرق
هامش
( 1 ) . « حد فاصل كوه عير تا احد ، حرم است و پيامبر صلى الله عليه و آله آن را حرم قرار داده است . »
( 2 ) . « اهل مدينه ، كوهى به نام ثور نمىشناسند و كوه ثور در مكه واقع است ؛ و علماى علم حديث ، محدودهء حرم مدينه را حد فاصل كوه عير تا احد مىدانند ( و نه فاصلهء كوه عير تا كوه ثور ) » ياقوت حموى ، معجمالبلدان ، ج 2 ، ص 87
( 3 ) . « و ديگران گفتهاند كه الى ( تا ) به معناى مع ( به همراه ) است ؛ يعنى حرمت مدينه را به حرمت مكه اضافه كرده است . برخى از راويان ، جاى كلمهء ثور را در نوشتههاى خود خالى گذاشتهاند تا ابهام موجود را نشان دهند . برخى هم روى آن خط كشيدهاند . گروهى نيز گفتهاند كه ( آنچه در حديث آمده ) ، از عير تا كُدى است و در روايت ابن سلام نيز از عير تا احد آمده است . اما عبارت نخست ، صحيحتر و مشهورتر است » . همچنين نك : « المشترك وضعاً و المفترق صقعاً » ، ص 91