« عسفان » ؛ منزلگاه « بنومصطلق » بود كه در بيستوسه ميلى شمال بطن مَرّ جاى داشته است ؛ شهركى مملو از چاههاى آب و يكى از توقّفگاههاى مهمّ حاجيان در طول تاريخ مسلمانى .
« أمَج » ؛ سرزمين حاصلخيرى است كه تا عسفان دوازده ميل فاصله دارد .
فيروزآبادى آن را از « اعراض المدينه » « 1 » دانسته ؛ ولى به عقيدهء ديگران از « اعراض مكه » است . « 2 » « قديد » ؛ بين خليص و عسفان واقع شده است و حجازشناسان آن را « موضع بينالحرمين » خواندهاند . « 3 » سرزمينى با آب و زرع بوده « 4 » و فاصلهء قديمى آن تا عسفان بيستوسه ميل بوده است .
« لِفت » يا « لَفت » ؛ وادى مجاور « هرشى » عقبهاى بين مكّه و مدينه بوده است و طبق آنچه در « المناسك » ، ص 460 آمده است ، قبل از جُحفه بوده است :
« و العقبة قبل خليص بثلاثة أميال و هي ثنية لفت عندها مسجد للنبي » .
چنين موقعيّتى نشان مىدهد كه لِفت : « ثنيّة جبل قديد » .
« جُحفه » ؛ « حربى » از بركهها و چاههاى متعدّد و منازل و بازارِ جُحفه يادها كرده است و اينكه در قرن دوم هجرى در آنجا مسجدى به نام « عزور » و مسجدى ديگر به نام « الأئمه » وجود داشته كه به ياد نمازهاى محمّد صلى الله عليه و آله در آنجا برپا شده بود . فاصلهء بين جحفه تا بحر احمر ، شش ميل و ميقات اهل شام بوده است . ابواسحاق بكرى گويد :
هامش
( 1 ) . قاموس المحيط ، ص 18
( 2 ) . البكرى « معجم ما استعجم » ، ص 956 . نيز : سمهودى ، « وفاءالوفا » ، ج 2 ، ص 248
( 3 ) . « المغانم » ، ص 334 ؛ البكرى ، « معجم ما استعجم » ، ص 1054
( 4 ) . « المناسك و اماكن طرق الحج » ، ص 460