در اينكه عبّاس چه هنگام ، ايمانش را آشكار ساخت ، مبدءهاى تاريخى متفاوتى ذكر شده است ؛ ولى آنچه مسلّم است ، او از مهاجرين اسلام نيز به شمار مىآيد . نتيجتاً بايد آشكارسازى اسلامش قبل از فتح مكّه باشد . « 1 » بهر حال نخستين بار ، ايمان عبّاس در نبرد حنين و هوازن به وضوح آشكار گشت و در آيههاى 25 تا 27 سورهء توبه ، اين ثابتقدمى صحابه مورد تقدير قرار گرفت :
لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ
. « 2 » پس از اين ، عبّاس ابن عبدالمطلب در صدر ياران پيامبر مورد توجّه مسلمانان و عنايت خاصّ پيامبر قرار گرفت ؛ تا آنجا كه ابوسفيان بن حارث گفت :
« كان العباس أعظم النّاس عهد رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - و الصحابة يعترفون للعباس بفضله و يشاور منه و يأخذون رأيه » « 3 »
هامش
( 1 ) . ابن عبدالبرّ ، « الاستيعاب » ، جزء 3 ، ص 94 ، هامش « الإصابه » . و : ابنحجر عسقلانى ، « الإصابه » جزء 2 ، ص 271 . نيز : يعقوبى ، « تاريخ » ، ص 401 ، جزء 2 . ابنهشام ، « السيرغ النّبويّه » ، ج 2 ، ص 114 ، « ذكر المهاجرين الى المدينه » . همچنين : متّقى هندى ، « كنزالعمال » ، جزء 1 ، ص 29 ، ص 132 به نقل از ابنشهاب ( ص 35 ) از على ابن ابىطالب . نيز نك : « تاريخ » ، ص 401 ، جزء 2 . ابنهشام ، « السّيرة النّبويّه » ، ج 2 ، ص 114 ، « ذكر المهاجرين الى المدينه » . متّقى هندى ، « كنزالعمال » ، جزء 1 ، ص 29 ، ص 132 به نقل از ابنشهاب ( ص 35 ) به روايت از علىّ ابن ابىطالب .
( 2 ) . « خداوند شما ( مسلمانان ) را در مواقع سخت و دشوار يارى كرد و نيز در جنگ صفين كه فريفته و مغرور بسيارىِ لشكر شديد و حال آنكه آن لشكرِ زياد ، اصلًا به كار شما نيامد و زمين بدان فراخى بر شما تنگ شد تاآنكه همهرو بهفرار نهاديد . دربارهء نبرد حنين نك : « تاريحيعقوبى » ، ص 423 واحمدبنحنبل ، « مسند » ، ج 1 ، ص 207 به نقل از عبّاس بن عبدالمطلب . نيز حافظ ابن مَرْدوَيْه ، « التفسير الكبير » به نقل از عكرمه . همچنين على بن ابراهيم قمى ، « تفسير قمى » ، ذيل آيه و ابنهشام و ابناسحاق ، « السيرة النبويه » ، ج 4 ، ص 85 بهنقل از جابربنعبداللَّه . نيز نك : سيوطى ، « الدرالمنثور في التفسير بالمأثور » ، ج 3 ، ص 226 ؛ ابوحيان اندلسى ، « تفسير البحر المحيط » ، ج 5 ، ص 24 ؛ قرطبى اندلسى ، « الجامع لأحكام القرآن » ، ج 8 ، ص 100 ؛ برهانالدّين بقاعى « نظم الدرر في تناسب الآيات و السُّور » ، ج 8 ، ص 424 و ابنحبان ، « الثّقات » ، ج 2 ، ص 67
( 3 ) . « عباس از بزرگترين مردان دوران پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله بود و صحابهء پيامبر زيركى و صداقت وى را قبول داشتند . در كارها با او مشورت ونظرش را تأييد مىكردند . » نك : ابنحجر عسقلانى ، « الإصابه » ، ج 2 ، ص 271