« إنّ النّبيّ - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - خرج يوم أحد حتّى إذا جاوز ثنيّة الوداع . » « 1 » « واقدى » نيز در « المغازى » ، ذيل غزوهء احد « 2 » آن را تأييد كرده است .
مسير حركت پيامبر از شهر به جانب احد ، كه در سمت شمالى مدينه قرار دارد ، بهخوبى نشان مىدهد كه ثنيّةالوداع در اين مستند تاريخى ، در جهت شامى ( شمالى ) مدينه و بر سر راه احد واقع شده است .
2 / الف : ثنيّةالوداع ، سريّهء مؤته
محمدبن جرير طبرى در تاريخ الرّسل و الملوك « 3 » مىنويسد :
« ابناسحاق مىگويد : پيامبر وقتى از خيبر به مدينه باز گشت ، دو ماه ربيع را در آنجا به سر برد و در جمادىالأوّل گروهى را سوى شام فرستاد كه در مؤته كشته شدند . »
آنگاه به گفتهء عروة بن زبير استناد مىكند كه :
« پيمبر در جمادىالأوّل سال هشتم ، كسان را سوى مؤته فرستاد و زيدبن حارثه را سالار قوم كرد و گفت : اگر زيد بن حارثه كشته شد ، جعفربن ابىطالب سالار قوم باشد و اگر جعفر كشته شد ، عبداللَّه بن رواحه سالار قوم باشد .
هنگامى كه قوم روان مىشدند ، عبداللَّه بن رواحه پيش پيمبر رفت و با وى وداع كرد و با قوم از مدينه بيرون شد و پيمبر آنها را بدرقه كرد . »
بر اين اساس معلوم مىگردد كه پيامبر ، سپاه را بدرقه كرده است . امّا در كجا ؟ طبرى آن مكان را معلوم نساخته است . ابنهشام در السيرة النّبويه « 4 » بىآنكه مكان را معلوم
هامش
( 1 ) . « رسول گرامى صلى الله عليه و آله روز يكشنبه خارج شد تا اينكه از محلّ ثنيّة الوداع رد شد و از آن گذشت . »
( 2 ) . ج 1 ، ص 157 ، ترجمهء فارسى .
( 3 ) . ج 3 ، ص 1169 ، ترجمهء فارسى .
( 4 ) . ج 3 ، ص 429