2 . بيان : ابنعمر كه مورد استناد احمد در مسند قرار گرفته ، ضمن روايتى گفته است :
« إنّ النبيّ - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - يعني أتى بفضيخ في الفضيخ فشربه ، فبذلك سمّى مسجد الفضيخ » . « 1 » و به عبارت ابو يَمْلى : « أتى بجر فضيخ نيشُّ و هو في مسجد الفضيخ فشربه . فلذلك سمى مسجد الفضيخ » . « 2 » 3 . سخن ابو عبداللَّه است كه كلينى در فصلِ « الحج » فروع الكافى به نقل از محمدبن يحيى و او از احمدبن محمد به روايت از ابنفضّال و او از مفضلبن صالح به نقل از ليث مرادى آورده است كه گفت :
« سألت أبا عبداللَّه عن المسجد الفضيخ لِمَ سمّي مسجد الفضيخ ؟ فقال : لنخل يسمّى الفضيخ فلذلك سمّي مسجد الفضيخ » . « 3 » البته در رابطه با دو نظرگاه نخست و با توجّه به بيان مفسّران در شأن نزول آيات مدنى تحريمخمر « 4 » هيچيك ازمفسّران صريحاً و بااطمينان بهموضوع ميگسارى بعضى از ياران محمّد صلى الله عليه و آله در جنگ بنىنضير ( در سال 4 ق . ) اشاره نكرده يا نظريه ندادهاند . با اين همه ، غالب مورّخان و محقّقان با گفته و آوردهء يعقوبى در وقعهء بنىالنّضير همقلماند كه :
« و في هذه الغزاة شرب المسلمون الفضيخ فسكروا فنزلت تحريم الخمر » . « 5 »
هامش
( 1 ) . « منظور پيامبر اين است كه آب انگور را در محل فضيخ برايش آوردند و آن را نوشيد ، پس مسجد فضيخناميده شد . »
( 2 ) . « در حالى كه او در مسجد فضيخ بود ، يك كوزه آب انگور برايش آوردند و آن را نوشيد ، پس مسجد فضيخ ناميده شد . »
( 3 ) . « از ابا عبداللَّه پرسيدم : چرا به آن مسجد فضيخ گفتند ؟ پاسخ داد : نخل آنجا فضيخ ناميده مىشود و بدين علت مسجد به نام فضيخ موسوم گرديد . »
( 4 ) . بقره : 216 ؛ نساء : 46 ؛ مائده : 92
( 5 ) . « و در اين غزوه ، مسلمانان فضيخ نوشيدند و مست شدند و پس دستور تحريم خمر نازل گرديد . »