فصل ششم : مسجد فضيخ
الف : واژهء فضيخ
« فضيخ » در لغت به معناى شراب انگور ، عصيرالعنب و خمرالتّمر است و مسجد فضيخ ميان نخلستانها و خرماستان « العوالى » در جنوب شرقى مدينه قرار دارد و منازل « بنو خطمه » در مشرق آن واقع است . از ديرينهء تاريخى و علل نامگذارى آن ، معانى مختلفى در كتابهاى حديث و اعلام آمده است . اهمّ آنها را مىتوان به سه نظرگاه مختلف ، طبقهبندى كرد و مورد توجّه و بررسى قرار داد :
1 . گفتهء جابربن عبداللَّه انصارى است كه مورد استناد ابنشبه و ابنزباله قرار گرفته كه گفت :
« حاصر النّبيّ - صلّى اللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - بني نضير ، فضرب قبته قريباً من مسجد الفضيخ و كان يُصَلّى في موضع مسجد الفضيخ ستّ ليال .
فلمّا حرمت الخمر خرج الخبر إلى أبي أيّوب في نفر من الأنصار و هم يشربون فيه فضيخاً ، فحلّوا وكاء السقاء فهراقوه فيه فبذلك سمّى مسجد الفضيخ » . « 1 »
هامش
( 1 ) . « پيامبر صلى الله عليه و آله بنىنضير را محاصره و چادر خود را نزديك مسجد الفضيخ به پا كرد و 6 شبانه روز در محل مسجد الفضيخ نماز گزارد . هنگامى كه نوشيدن خمر تحريم گرديد ، خبر به ابو ايوب ، كه در جمع انصار بود و در حالى كه شراب انگور مىنوشيدند ، رسيد . پس دهانهء مشكها را باز كرده و ريختند آنچه در آن بود و بدين علت مسجد به نام الفضيخ ناميده شد . »