است :
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ
. « 1 » و در قسمت ديگر : « فداك أبي و أمّي يا رسول اللَّه ، اللّهمّ أيّد بالنصر و العزّ السلطان عبدالعزيز خان بن سلطان عبدالمجيد خان » .
ميرزا حسين فراهانى در « سفرنامه » ( ص 474 ) ، در خلال سالهاى 1303 - 1302 ه . ق . از بابالسّلام ديدن كرده و رسم آن ايّام را چنين آورده است :
« بابالسّلام در طرف مغرب مسجد قرار دارد و هر وقت از خارج مدينه كسى مىآمده ، بايد از آن باب داخل مسجد شود . »
رفعت پاشا در سال 1318 ه . ق . عكسى از بابالسّلام تهيّه كرده و آن را در « مرآت الحرمين » به چاپ رسانيده است . اين عكس نشانهء وضعيّت بناى بابالسّلام قبل از توسعه و تعمير « سعودىها » است .
4 - باب الرّحمه ، امتداد شمالى بابالسّلام در ديوار غربى مسجد قرار دارد و گفتيم كه به باب عاتكه نيز مشهور است و وجه تسميهء « الرّحمه » به استناد اين حديث است :
« روزى مردى از اهالى مدينه از اين در به سوى پيامبر شتافت و شتابان خواستار شد كه پيامبر دعا كند تا باران آيد . دعاى پيامبر مستجاب گرديد و هفت روز باران باريد و بار ديگر اين مرد شتابان از همين در به سوى پيامبر شتافت و خواست كه باران قطع شود و چون پيامبر دعا كرد ، خداوند دعايش را مستجاب نمود . » « 2 » اين باب بعدها مقابل خانهء جعفر بن يحيى قرار گرفت و به گفتهء حسن بن عبداللَّه اصفهانى در « بلاد العرب » ( ص 409 ) ، در محلّ « فارعُ اطم « 3 » من آطام المدينة » بنا شده بود و بعدها در سال 838 ه . ق . يكى از سلاطين هند مدرسهاى در آنجا بنا نهاد كه به
هامش
( 1 ) . حجر : 45 و 46
( 2 ) . صحيح امام بخارى .
( 3 ) . اطُم ؛ « و هي الحصون الّتي تبنى بالحجارة » . فتحالبارى ، ابنحجر ، ج 4 ، ص 95