پرسيدم : « چگونه آل حسن بن على ( ع ) ، در آن سياهچال وحشت بهسر مىبردند » ؟ در جوابم گفت : « اين قوم مردمى صبور و بردبار بودند . ميانشان مردى بود كه خصلت طلا را داشت ؛ هر چه بيشتر در آتش مىماند ، جلوه و جلايش بيشتر تشعشع و درخشش مىگرفت » . دوباره پرسيدم : « اين مرد كه بود » ؟ گفت : « اين مرد ، اسماعيل پسر ابراهيم بن الحسن بود كه هر چه بيشتر شكنجه مىديد ، بيشتر صبر مىكرد » . « 1 »
اسماعيل ديباج در سال 169 ه . ق ، در قيام حسين بن على ( شهيد فخ ) بر ضد حكومت هادى عباسى شركت داشت . وى به اتفاق برخى ديگر از نوادگان امام حسن مجتبى ( ع ) مانند يحيى ، ادريس ، على وعمر افطس ، امير منصوب عباسيان را از مدينه بيرون كردند و در نهايت در واقعه فخ كه اطراف مكه رخ داد ، به همراه فرزندش حسن التج به شهادت رسيدند . « 2 »
البته طبق روايتى ، اسماعيل ديباج فرزند ابراهيم غمر ، در سال 145 ه . ق ، در زندان منصور دوانيقى به شهادت رسيده و قبرش در كوفه ، هم اكنون نيز معروف و زيارتگاه است .
برخى مرقد اسماعيل را در اصفهان دانستهاند كه پس از
هامش
( 1 ) . مقاتل الطالبيين ، ص 180 .
( 2 ) . البدأ و التاريخ ، مطهر بن طاهر مقدسى ، 1916 م ، ج 6 ، ص 99 ؛ عمدة المطالب ، ص 162 ؛ المجدى ، 68 ؛ مقاتل الطالبيين ، ص 191 .