تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 365

مساهمون:

ص٣٦٥
اين آيه مربوط به آيه بالا است
وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشِيدٍ
عطف است بر قريه و در تفسير اهل بيت ( ع ) است كه ( بئر معطّلة ) عالمى است كه مردم به او مراجعه نميكنند و از علم او منتفع نميگردند ، و گفته‌اند آن قصرى است كه پسر عاد ثانى كه او را منذر گويند بنا كرده و در روايات شهرت زيادى دارد كه وقتى قوم ثمود هلاك گرديدند صالح با چهار هزار نفر از مؤمنين به شهر يمن رفتند در بين راه صالح فوت گرديد اين بود كه آن مكان را ( حضرموت ) ناميدند و بر سر آن چاه كه ( بئر معطّلة ) اشاره به آن است قصرهاى عالى ساختند و پس از مدّتى بت‌پرستى بين آنان آغاز گرديد و از دين حق برگشتند و حنظلة بن صفوان كه مردى شتربان بود به پيمبرى بر آنها مبعوث گرديد او را بخوارى در بازار كشتند اين بود كه خداى تعالى آنان را مستأصل گردانيد و قصر آنها خراب و چاه آنان معطّل و بىفائده گرديد . ( منهج ) آرى ظاهر مثال باطن است وقتى نفس بهيمى بر حكم عقل غالب گرديد و طبيعت بر عرش روح غلبه نمود آن وقت است كه قلب كه آن را ( عرش الرحمن ) ناميده‌اند از مقام خود تنزّل مينمايد و خراب مىشود و قلبى كه بايستى محل ورود و مرور ملائكه رحمت باشد در اثر صفات و اخلاق نكوهيده‌اى كه در آن نفوذ نموده جايگاه شياطين و محل جولانگاه اهريمن ميگردد آن وقت است كه در اثر خبائث نفس روح انسانى و قلب ملكوتى نيز بطريق مستقيم دين حق پايدار نميماند و منحرف ميگردد و خراب مىشود و ديگر از آب خوشگوار علم ربّانى كه بايستى از ته چاه قلب مصفّى گرديده بعلم و عمل تراوش نمايد محروم ميماند .
أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها
الخ بهمزه استفهامى ( أ فلم ) حثّ و ترغيب مىكند كه بايستى مشركين و مؤمنين در اين ديارها و زمينها سير نمايند و بديده عبرت بنگرند و از سرگذشت و داستانهاى اهل آن مطلع گردند تا اينكه در اثر تدبّر و فكر عقلشان قوى گردد