توضيح آيات
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ
( ان مكنّاهم ) در محل نصب است و صفت ( من ) است فى قوله ( من ينصره ) در آيات پيش يا خبر است براى مبتداء محذوف يعنى ( هم الذين ) .
( سخنان مفسرين در توجيه آيه )
1 - آيه در مقام تعريف مؤمنين و معرّفى آنان است و خبر ميدهد به آنچه در پرده غيب است و به زودى ظاهر ميگردد كه از جمله اوصاف آن مؤمنين چنين خواهد بود كه هر گاه در زمين تمكّن و بسط پيدا نمودند در قيام نمودن بامر دين كوشش ميكنند .
و از حضرت باقر عليه السّلام روايت شده كه فرموده
( نحن هم و اللَّه )
يعنى آن مؤمنين كه داراى چنين اوصافى ميباشند مائيم قسم به خدا . ( طبرسى ) 2 - مقصود از آن كسان مهاجرين و اذن داده شدگان در جهادند كه اگر در زمين تمكّن پيدا نمودند بامر دين قيام مينمايند و نماز را بپاى ميدارند و زكات ميدهند و امر بمعروف و نهى از منكر را در بين مردم فاش ميگردانند ( منهج ) و بقول ديگر ضمير ( هم ) در ( مكنّاهم ) راجع به تمام مؤمنين مىباشد كه در اول آيات بعض اوصاف آنها بيان شده لكن اين قول به نظر درست نميآيد زيرا كه روى قاعده بايستى ضمير نزديك بمرجع باشد و بنا بر اين توجيه ضمير از مرجع دور مىافتد .
3 - اكثر مفسرين آيه را حمل بمهاجرين و امّت محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم و يارى كنندگان دين نمودهاند كه آنان چنينند اگر بر كفار و مشركين غالب گردند بامر دين قيام مينمايند و قوانين را اجراء ميگردانند .