اولى هستيم از شما زيرا كه شما كافر شديد بدين ما و كتاب ما و ما تصديق نموديم پيمبر شما و كتاب شما را و اين بود جدال آنها ، و بقولى آنهايى كه ( اختصموا ) با مؤمنين جدال كردند در روز بدر كشته شدند .
و بقولى ( هذان ) اشاره به دو قبيلهاى است كه در آيه پيش دلالت دارد بر آن قوله تعالى
إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ
و آيه بعد
وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ
لكن اين توجيه بعيد است كما لا يخفى .
فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِيمُ
الى قوله تعالى :
ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
آيه در مقام بيان سختى عذاب كفار و كيفيت لباس آنها در جهنم برآمده و چهار نوع عذاب را در آيه يادآورى مينمايد و تذكر ميدهد كه اول براى آنان لباسى از آتش بقد و قامتشان بريده شده چون لباس هر كسى به قدر قامتش اندازهگيرى مىشود شايد اشاره به اين باشد كه لباس جهنمى هر كافرى به قدر جحودش و آن صفات خبيثه باطنى و اعمال ركيك ظاهرى وى بقامتش آراسته ميگردد نه كم و نه زياد قوله تعالى
أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
اين لباسى است كه كافر بدست خود تهيه نموده نه اينكه به او ستم شده باشد .
دوم - از بالاى سر آنها آب جوشان ريخته ميگردد
( يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ )
كه از شدّت حرارت آب آنچه در شكم آنها است و پوستشان گداخته ميگردد ، شايد ريخته شدن آب جوشان بر سر آنان بمناسبت آن كبر و نخوتى است كه در كلّه آنها جايگزين گرديده بود ، از ابن عباس نقل شده كه اگر قطرهاى از آن آب بر كوههاى دنيا ريخته شود همه گداخته ميگردد .
سوم -
وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيدٍ
گرزهاى آهنين بدست ملائكه غلاظ و شداد نهاده كه بشدت بر سر آنها ميكوبند كه به آن كلّه آنان خالى گردد .
چهارم -
كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
عذاب چهارمى كفار كه شايد از همه سختتر و ناگوارتر