توضيح آيات
يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ
خطاب
( يا أَيُّهَا النَّاسُ )
شامل ميگردد تمام مكلّفين را از زن و مرد و سفيد و سياه و مؤمن و كافر و عبد و آزاد كه همه مشمول اين خطابند غير از كودك و ديوانه كه از تحت اين خطاب خارجند ، اى افراد بشر ( اتّقوا ربّكم ) از سخط پروردگار خود بترسيد و حذر كنيد .
إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ
زلزله و زلزال شدّت حركت را گويند كه اشياء را از مركز و قرارگاه خود خارج گرداند مىشود ( زلزلة ) اضافه بفاعل باشد از قبيل اضافه مصدر بظرف بتقدير ( انّ الساعة تزلزل الاشياء ) يا اضافه بمفعول فيه باشد بتقدير ( فى ) باعتبار اتّساع در ظرف و جارى گرديدن آن مجراى مفعول به مثل قوله تعالى
بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
.
خداى متعال تقوى و پرهيزكارى را مترتب نموده بهول بزرگ زلزله ساعت اشاره به اينكه از سختى آن روز بترسيد و تقوى و پرهيزكارى را شعار خود گردانيد شايد مقصود از ساعت قيامت باشد كه در سوره واقعه آيه سوّم در بيان بروز قيامت فرموده
إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا
زيرا كه زلزله عظيم به وصف عظمت دلالت دارد بر شدّت و حركت و آن وقتى خواهد بود كه زمين باراده خالقش مندكّ و پراكنده ميگردد و اثر و فائده حقيقى تقوى در آن وقت ظهور و بروز مينمايد ، و از ابن عباس و جماعتى نقل شده كه اين زلزله مقارن روز قيامت واقع ميگردد .
يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ
مرجع ضمير ( ترونها ) مىشود زلزله باشد و مىشود ساعت باشد و ( يوم ) منصوب است به ( تذهل ) و مقصود از ( مرضعة ) طفل شيرخوار است ، آيه