اين عمل سزاوار تو نبود زيرا كه توهين به آنها است و اغفال آنان را ايجاب مينمايد موسى ( ع ) شايد در مقام عذرخواهى گفته باشد اى پروردگار من اشتياق باستماع كلام تو مرا بر آن داشت كه عجله و شتاب كنم بسوى تو و براى فرمان و رضايت تو بود كه زودتر آمدم و آنان در عقب من ميآيند .
قالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ
فتنه بمعنى اختبار و امتحان است ، بموسى ( ع ) خطاب ميرسد كه پس از آمدن تو ما بنى اسرائيل را در مورد آزمايش قرار داديم و ( سامرى ) آنها را گمراه گردانيد .
خداى تعالى اختبار را نسبت به خودش داده و گمراه گرديدن قوم را نسبت بسامرى ، اشاره به اينكه گمراه گردانيدن راجع بنقائص ممكنات است زيرا شر است و شرّ از ساحت قدس الهى كه خير محض است صادر نخواهد گرديد هر جا شرّى يافت شود از جهات عدمى ممكنات بروز و ظهور مينمايد ، آرى حكيم مطلق از روى صلاحانديشى و حكمت عامّى كه در سراسر ممكنات جارى است بافراد بشر مهلت داده تا وقت معيّنى كه در نظام عالم مقرر گرديده از آنان انتقام بكشد مفسرين گفتهاند قوم موسى ( ع ) ششصد هزار مرد بودند كه همه بگوساله سجده نمودند مگر دوازده هزار نفرشان كه سجده ننمودند .
گويند سامرى از بنى اسرائيل بود وقتى كه فرعون پسرهاى آنها را ميكشت مادرش وى را در كنار رود نيل در جزيرهاى انداخت بجبرئيل امر شد او را پرورش دهد جبرئيل متكفّل او گرديد اين بود كه او جبرئيل را ميشناخت روز غرق شدن فرعون چون از موسى شنيده بود كه اثر خاك زير سم اسب جبرئيل چنين است كه بهر جا بزنند صدايى از آن بيرون ميآيد آن وقتى كه جبرئيل براى غرق گردانيدن فرعون آمد و بر ماديانى سوار بود سامرى از زير سم ماديان او خاك برداشته و محفوظ گردانيده بود وقتى موسى بكوه طور رفت طلا آلات فرعونيان را جمعآورى نمود و به صورت گوسالهاى ساخت و آن خاك را در شكم آن نهاد