وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ
اين آيه اشاره است به اينكه مبدء آفرينش موجودات را از طبقات آسمانها گرفته تا وجود انسانى كه گل سر سبد موجودات بشمار ميرود و با اين نظام مرتب هر يك از اجزاء عالم را در مرتبه و محلى و مقامى به ترتيب حيرت بخشى قرار داده و تا موقعى كه در مرتبه قضاء مقرّر گرديده امرار حيات مينمايند و اگر نبود حفظ و حراست خالق متعال و يكى از اجزاء مهمّ عالم از آن نظام مقرر و وظائف مرجوعه به خود سر سوزنى تعدّى مينمود عالم منحل ميگرديد .
وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ وَ إِنَّا عَلى ذَهابٍ بِهِ لَقادِرُونَ
براى نظام خلقت از روى حسن تدبير از آسمان آب باران را به قدر حاجت و لزوم فرو فرستاديم تا اينكه چشمههاى زمين و كاريزها از آب پر گردد و همان طورى كه قدرت بر ايجاد و انزال آب داريم حفظ و حراست آن نيز بدست قدرت ما انجام ميگيرد اگر بخواهيم آب را در زمين نگاه ميداريم و اگر بخواهيم آن را ميخشكانيم .
ذات متعال در مقام بيان سعه قدرت و نفوذ حكم خود بشر را آگاه ميگرداند كه همين طورى كه ما علّت موجوده موجودات ميباشيم علّت مبقيه آن نيز خواهيم بود يعنى ايجاد ممكنات و اعدام آنان هر دو در قبضه قدرت ما است بقدرى كه حكمت خداوندى بر وجود و بقاء ممكنى از ممكنات اقتضاء مينمايد آن شيئى از حال نيستى و عدم پا بعرصه وجود ميگذارد و بقاى آن نيز بدست قدرت او خواهد بود وقتى اراده فناء آن را كرد فورا به حالت اصلى خود برميگردد و معدوم مىشود .
فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ لَكُمْ فِيها فَواكِهُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ
در مقام تفضّل و امتنان بر بشر بر آمده كه براى انتفاع شما افراد بشر بوستانها و اشجار از درخت خرما و انگور و ميوههاى بسيار ديگرى از انواع