است آفريديم .
( سُلالَةٍ )
جوهر و آن اجزاء لطيف خاك است گويا فرموده خاك را گرفته و تجزيه نموديم و جوهر و اجزاء پاك آن را از كدر آن بيرون آورديم و از جوهر آن نطفه قرار داديم
( مِنْ طِينٍ )
جار و مجرور يا متعلّق به ( خلقنا ) است يا متعلّق بكلام محذوف است كه صفت ( سلاله ) باشد يعنى انسان را از خلاصه كدر خاك آفريديم و ( من ) اول ابتدايى است و ( من ) دوم بيانى .
ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ
پس از آن نطفهى كه از خلاصه و جوهر خاك گرفته شده در جايگاه متين يعنى رحم متقن و محكم قرار داديم كه آسيبى بوى نرسد .
ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً
پس از آنكه نطفه سفيد در رحم قرار گرفت بدست قدرت ايزدى تغييرات و استحلالاتى عارض وى مىشود و پس از چهل روز از حالت منى خارج ميگردد و به شكل خون بستهاى پديد ميگردد باز پس از استحلالات و تغييراتى كه در آن محل تنگ تاريك ( رحم ) على الدوام عارض او ميگردد تا چهل روز ديگر كه ميگذرد مضغهاى مانند يك پارچه كوچك گوشت ميگردد و پس از چهل روز ديگر استحاله ديگرى پيدا كرده و مضغه استخوان مىشود پس از آن به استخوان گوشت ميپوشاند
ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
پس از آنكه سه چهل روز گذشت و صورت بندى نطفه تمام شد و تغييرات و تحوّلاتى كه بايستى در آن محل رحم على الدوام عارض وى گردد بپايان رسيد آن وقت قابل ميگردد كه بوى خلقت ديگرى افاضه شود و آن نفخه روح است قوله تعالى در سورة الحجر آيه 30
( وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي )
و پس از نفس نباتى روح حيوانى و قواى طبيعى در او ظاهر ميگردد و در همان اول خلقت عقل هيولايى و استعداد ترقّى و تعالى بمقام عالى عقل بالفعل نيز در او بوديعه گذارده مىشود كه هر گاه