سبب نفع مؤمنين خواهد گرديد .
وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
خلق نكردم نه جن و نه انسان را مگر براى اينكه مرا عبادت و پرستش نمايند .
هر گاه اين آيه را با آن آيه كه فرموده
( وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ )
جمع نمائيم چنين مىشود كه نيافريديم آنان را مگر براى آنكه امر كنم آنها را كه خدا را عبادت كنند .
( لام ليعبدون ) لام تعليلى است و براى بيان غايت و فائده مطلب مىآورند و معنى آيه چنين مىشود كه غايت و فايده خلقت جنيان و افراد بشر عبادت كردن من است .
از اينجا معلوم مىشود كه فعل خدا معلل باغراض است چنانچه اهل حق گويند بخلاف عقيده اشاعره از جماعت سنىها كه گويند افعال اللَّه معلل باغراض نيست ، و اين سخن بسيار سخيف و بىاساس است زيرا كه لازمه كلام آنان چنين مىشود كه خداى حكيم بىهوده كارى نموده و بدون غرض و فائده عالم را از نيستى بهستى آورده .
آرى البته خداوند بذات خود مستغنى و بىنياز از خلق خواهد بود و خلقت او براى استكمال خود نيست لكن نظر به آن حديث معروف كه فرموده
( كنت كنزا مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لكى اعرف )
چنين استفاده مىشود كه علت خلقت عالم براى اين است كه شناخته شود و اين نفعى است كه عايد مخلوقات ميگردد نه اين است كه عايد ذات غنى بالذات گردد بلكه عايد خود خلق خواهد گرديد و نيز توان گفت فياضيت مثل باقى صفات ذاتى حق تعالى است و فياضيت او مقتضى فيض رساندن بمادون خود خواهد بود اين است كه مجاهد و بعض ديگر ( ليعبدون ) را به ( ليعرفون ) تأويل نمودهاند يعنى جن و انس را نيافريديم مگر براى اينكه مرا بشناسند و حديث قدسى
( كنت كنزا مخفيا )
شاهد بر اين تأويل است معلوم