چنانچه در آيه بالا فرموده
( وُعِدَ الْمُتَّقُونَ )
و اصل و ريشه آن را بايستى در همين عالم دنيا در مزرعه قلب كاشته گردد تا در قيامت بثمر رسد يعنى بايد كوشش نمود تا آنكه شخص خود را متصف گرداند بملكه حميده تقوى .
و چون قرآن مجيد بسيارى از معانى و رموز خلقت را كه فهم بشر بكنه و حقيقت آن نمىرسد در قالب مثال ريخته و بطريق مثل معقول را تشبيه به محسوس گردانيده براى آنكه به بشر بفهماند كه بايستى از طريق محسوس پى بمعقول برده شود .
آيات قرآنى مخزن اسرار و منبع رموزات و نكات فراوانى در خلال كلمات آن مندرج است كه بكنه و حقيقت آن نمىرسند مگر ( راسخين فى العلم ) و شايد انهار چهارگانهاى كه در اين آيه مباركه در اوصاف بهشت متقين بيان نموده يكى از اسرارش اين باشد كه گوشزد بشر نمايد كه در عالم آخرت كه مآل انسان و آخرين سير بشرى وى خواهد بود كسى از چنين انهار رحمت سيراب نمىگردد مگر در اثر تقوى و بايستى ملكه تقوى را در همين عالم تهيه نمود تا آنكه نتيجه آن در آخرت به صورت چهار نهر نمودار گردد و شخص متقى در آن غوطهور شود .
و ممكن است اين چهار نهرى را كه در آيه تذكر داده تشبيه نمود به چهار مرحله از مراحل سير سائرين الى اللَّه زيرا كه تحصيل حقيقت تقواى منوط بگذشتن از اين مراحل است و بدون سير در آن حقيقت تقوى براى كسى ميسر نخواهد گرديد .
اول - نهر آب نخستين تحصيل مرتبه تقوى منوط به اين است كه طالب تقوى اول در درياى رحمت و مغفرت الهى غوطهور گردد و از كثافات نفسانى و طبيعى خود را شستشو دهد تا از اوصاف بهيمى و سبعى پاك شود و دل و جان وى از قذارات اخلاقى تصفيه گردد كسى كه دل و جان وى آلوده است چگونه در آخرت از آن نهر آبى كه از سر چشمه رحمت ايزدى تراوش نموده بهرهمند مىگردد هرگز ممكن نيست .