الكيل و الميزان بالقسط و لا تبخسوا الناس اشيائهم )
( تفسير ابو الفتوح )
أَ لا يَظُنُّ أُولئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ ، لِيَوْمٍ عَظِيمٍ ، يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ
مفسّرين ( يظنّ ) در آيه را حمل بر علم كردهاند كه آيا كم فروشان علم بمبعوث شدن ندارند لكن آيه را به ظاهر گذاشتن مناسبتر به نظر ميآيد كه ظنّ در اينجا بمعنى گمان باشد و شايد مقصود اين باشد آنهايى كه مرتكب چنين عملى ميباشند اعمال آنان گواهى ميدهد كه يقين بروز جزا ندارند و گويا در مقام توبيخ و سرزنش برآمده كه يقين ندارند آيا گمان و مظنّه هم ندارند و احتمال نميدهند كه شايد چنين روزى كه تمام پيمبران خبر دادهاند و عقل خود انسان نيز گواه بر آن است واقع گردد .
پس از آن در مقام عظمت آن روز برآمده كه روز قيامت روزى است كه مردم ايستادگى و قيام مىنمايند براى حضور نزد پروردگار عالميان و شايد بمناسبت همين ايستادگى و قيام افراد بشر است براى حساب كه يكى از اوصاف آن روز را قيامت ناميده زيرا قيام بمعنى ايستادگى است قيام در چند معنى استعمال شده : اول ايستادن شخص و آن دو قسم است به اختيار يا بتسخير كه چيز ديگرى را بپاى دارد و اشاره بمعنى اول دارد يعنى قيام به اختيار قوله تعالى
أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً
« 1 » و نيز قوله تعالى
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ
اين آيه در وصف مؤمنين است كه آنان در همه حال بذكر خدا مشغولند و اشاره بمعنى دوم قيام بتسخير دارد
هامش
( 1 ) سوره الزمر آيه 12 تمام آيهيَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِآيا كسى كه در اوقات شب بپاى مىايستد براى عبادت در حالى كه ايستاده و سجده كننده است و ميترسد از آخرت و اميدوار برحمت پروردگار خودش مىباشد آيا كسانى كه ميدانند مساوى ميباشند با آنهايى كه نميدانند محققا صاحبان عقل متذكر و متنبه ميگردند