الف ) مقدمه . او در مقدمهء كتابش دربارهء انگيزهء تأليف و شيوهء كلى كتابش مىگويد : چون در كتابهاى رجالى دقت كردم ، برخى از آنها را فاقد ترتيبى كه بتوان بهراحتى به مقصود رسيد ، يافتم . علاوه بر اين خالى از اشتباه و تكرار هم نبودند .
برخى ديگر هم گرچه ترتيب خوبى داشتند ، لكن داراى غلطهاى بسيار بودند .
همچنين هريك از اين كتابها شامل نام تمام رجال نبود . پس اراده كردم كه كتابى بنويسم كه تمامى نامهاى راويان از ممدوحين و مذمومين و مهملين را دارا باشد و از تكرار و غلط خالى باشد و ترتيبى نيكو داشته باشد . همچنين آراء تمام عالمان رجالى را در مدح و ذم دربرداشته باشد ، مگر نظرهايى كه بهشدت شاذ و نادر هستند . « 1 »
بنابراين مىتوان ضرورت تدوين يك جامع رجالى جديد را از ديدگاه مرحوم تفرشى در موارد زير برشمرد :
1 . عدم وجود ترتيب مناسب در برخى كتب رجالى ،
2 . وجود اشتباه و تكرار اسامى در آنها ،
3 . وجود غلطهايى در كتابهايى كه ترتيب خوب داشتند ،
4 . عدم شمول كتب رجالى پيشين بر نام همهء راويان .
تفرشى در مقدمهء كتابش 9 كتاب از مصادر مهم نقد الرجال را نام مىبرد و براى آنها رمز قرار مىدهد . اين كتابها عبارتاند از : 1 ) اختيار معرفة الرجال ، 2 ) رجال النجاشى ، 3 ) رجال الطوسى ، 4 ) الفهرست ، 5 ) رجال ابن غضائرى ، 6 ) معالم العلماء ، 7 ) خلاصة الأقوال ، 8 ) ايضاح الإشتباه ، 9 ) رجال ابن داود .
همچنين او در مقدمه تصريح مىكند در مواردى كه از اين مصادر نقل عبارت مىكند ، بدون هيچ تصرفى عين عبارت را نقل كرده و تنها در مواردى كه تفاوتى در معنى حاصل نشود ، تصرف كرده است و اينگونه تصرفات را چنين مثال مىزند : در رجال نجاشى دربارهء شخصى گفته شده : « له كتاب كذا و كتاب كذا و كتاب كذا » و مرحوم تفرشى به نقل از نجاشى مىگويد : « له كتب » . وى بدينگونه اختصار در نقل
هامش
( 1 ) . نقد الرجال ، ج 1 ، ص 34 .