گفتار دوم : نقد الرجال
اين كتاب از مهمترين جوامع رجالى است كه در عصر صفويه نگاشته شده است . در اين كتاب فوايد بسيارى نهفته است كه مورد توجه عالمان رجالى پس از آن قرار گرفته است .
الف ) مؤلف
همانگونه كه از نام اين كتاب برمىآيد مؤلف در اين كتاب علاوه بر اينكه اقوال و آراء پيشينيان را در آن گرد آورده طريق نقد و تحقيق براساس ادلّه محكم و مبناهاى استوار را در پيش گرفته است . نويسنده اين كتاب سيد مير مصطفى حسين تفرشى از بزرگان قرن يازدهم هجرى است . وى از شاگردان برجسته شيخ عبد اللّه شوشترى ( م 1021 ه ) و شيخ عبد العالى كركى ( 926 - 993 ه ) و همچنين معاصر ميرزا محمد استرآبادى ( م 1028 ه ) و شيخ بهايى ( م 1030 ه يا 1031 ه ) و پدر مجلسى صاحب بحار الانوار ، شيخ محمد تقى مجلسى ( م 1070 ه ) بوده است و از ايشان نقل روايت كرده است .
متأسفانه با آنكه بسيارى از شرححالنگاران از وى نام بردهاند ، اما اطلاعى از تاريخ تولد و وفات و زندگى و مؤلفات و شاگردان و اساتيد او بيش از مقدارى كه بيان شد وجود ندارد و تنها از قرينهاى در كلام شيخ آقا بزرگ تهرانى مىتوان استفاده كرد كه وى در سال 1044 ه زنده بوده است . « 1 » تمامى شرححالنويسان و رجاليون مهم او را متخصص در عالم رجال دانستهاند و وى را ستودهاند و او را ناقد و بصير اين فن شناختهاند .
ب ) تأليف
تفرشى كتاب نقد الرجال را در قالب يك مقدمه و متن كتاب و خاتمه سامان داده است .
هامش
( 1 ) . الذريعة الى تصانيف الشيعة ، ج 4 ، ص 223 ، ش 1122 با عنوان التعليقه السجاديه .