فصل سوم جوامع رجالى
تا قرن هشتم هجرى اصول اوليه و ثانويه رجالى شيعه تدوين شد . اين مصادر از همان ابتدا مورد توجه و مراجعه عالمان قرار گرفت . اطلاعات اوليه رجالى در اين دوره تكوين يافت . كتب هشتگانه رجالى باقىمانده از قرون اوليه تا آن زمان به عنوان منابع مرجع رجالى مورد استفاده محققان قرار مىگرفت . پس از اين دوره ، در استفاده از اين منابع مرجع ، مشكل مراجعه و بازيافت اطلاعات مورد توجه قرار گرفت .
اطلاعات رجالى هريك از كتابهاى هشتگانه به شيوهاى و در محدودهاى خاص از راويان ارائه شده بود . اين مطلب باعث اشكالاتى براى مراجعهكننده مىشد . در حين استفاده از هريك از آنها بايد بهگونهاى بهدنبال نام راوى و اطلاعات رجالى مورد نظرش مىگشت . در كتابى بايد اطلاعات را براساس شيوه طبقاتنگارى ، در كتابى بر اساس فهرست نام مؤلفان و در كتاب ديگرى براساس جرح و تعديل راويان ، پىجويى مىكرد . اين مشكل باعث شد كه شيوه نگارش كتب رجالى تحولى اساسى بيابد و كتابهايى با عنوان « جوامع رجالى » ظهور نمايد . مراد از جامع رجالى كتابى است كه تنظيم اطلاعات در آن ، تنها براساس نام راوى و تنظيم الفبايى نام اين راويان است . بدون در نظر گرفتن اينكه اين راوى از چه طبقهاى بوده يا مؤلف كتاب هست يا خير ، جرح يا تعديل دارد ، يا هر قيد ديگرى . بر خلاف منابع رجالى پيش از اين دوره كه تنظيم آنها براساس يكى از قيدهاى ذكر شده است ، در جوامع رجالى تنها نظام الفبايى - بهصورت كامل در همه حروف نامها - حاكم است بدون در نظر گرفتن خصوصيات هر راوى .