داده است ، دنيا به صورت مرغى تصور شده كه چين در سر آن واقع شده ، بال دست راست هندوستان است و بال دست چپ خزران و تركان قرار دارند . يمن ، عراق ، شام و مصر در سينهء اين مرغ واقع شدهاند و محل مغرب در روم دم اين مرغ است و سودان ( آفريقا ) در روى پرهاى دم . باز برطبق نظر الدمشقى ، اسكندر مقدونى جهان را به چهار بخش كرده است : بخش اول ، اوروفا است كه شامل اندلس ، صقالبه ، افرنج ، طنجه و روم مىشود ؛ بخش دوم ، افريقيه است كه شامل مصر ، قلزم ، حبشه ، زنج و بحر جنوبى است ؛ بخش سوم ، اسقومونيا نام دارد و شامل ارمينيه ، خزر ، ترك و خراسان است ؛ بخش چهارم ، بنوشيه نام دارد و شامل تهامه ، يمن ، هند و چين مىشود ( الدمشقى ، 36 ) .
شرح
( 34 ) بر طبق نظر ياقوت ، سورستان دربرگيرندهء سرزمينهاى عراق و شام بوده است ( ياقوت ، معجم ، ج 3 ، 279 ) .
( 35 ) ابن رسته ، 119 . سرزمينهاى بين دجله و فرات در زمان عباسيان با نام سواد خوانده مىشدند ( فرهنگ معين ، ج 5 ، 815 ) .
( 36 ) « در زمانهاى پيشين سرزمين سورستان را كه همان سواد باشد « دل ايرانشهر » مىخواندند يعنى ( قلب ايرانشهر ) » ( ابن رسته ، 119 ) . و نيز نك : قدامة بن جعفر ، كتاب خراج ، 54 .
( 37 ) استخرى ، 5 .
( 38 ) قدامة بن جعفر ، خراج ، 121 .
( 39 ) مأخذ بالا ، 122 .
( 40 ) استخرى ، 5 . اقليمهاى ديگر عبارتند از : ديار عرب ، درياى پارس ، زمين مغرب ، ديار مصر ، شام ، درياى روم ، ديار جزيره ، ديار عراق ، ديار خوزستان ، ديار پارس ، ديار كرمان ، منصوره و آنچه بدان مىپيوندد از جمله سند و هند و مسلمانى كى هست در آن حدود ، آنگاه آدربايجان و آنچه بدان پيوندد ، پس كوهستان ، آنگاه ديلمان ، آنگاه ولايت خزر ( همان مأخذ ، 4 - 5 ) .
( 41 ) مقدسى ، احسن التقاسيم ، ( عربى ) 54 . براساس نوشتههاى مقدسى : « . . . فالاقاليم