تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 344

مساهمون:

ص٣٤٤
علت وسعت اين سرزمين و وجود رباطها و كاروانسراهاى بىشمار و نيز اين مطلب كه بيشتر اين اماكن در شمال خراسان بزرگ و در سر راه ابريشم واقع شده بودند ، خود محتاج پژوهشى عميق‌تر است ؛ بنابراين تنها به ذكر راه‌هاى موجود بين مادر شهر مرو و ساير شهرهاى مهم خراسان بزرگ و نيز مرو با شهرها و شهرك‌هاى اطراف آن بسنده مىگردد . بنا به گفتهء ياقوت ، به راستى مرو تقريبا در مركز خراسان بزرگ واقع شده است . اين شهر در ميان يك پنج‌گوش فرضى است كه در پنج‌گوش آن پنج مركز بزرگ خراسانى واقع شده‌اند . بخارا در شمال شرقى ، نيشابور / طوس در جنوب غربى ، هرات در جنوب و بلخ / طخارستان در شرق و خوارزم در شمال غرب . مدت زمان مسافرت از مرو به اين مناطق تقريبا يكسان بوده است و هركدام از اين شهرها و سرزمين‌ها در ارتباط با دنياى خارج اهميتى خاص داشته‌اند : بخارا در ارتباط با آسياى مركزى و شرق دور ، بلخ و هرات با شبه قارهء هند و خليج فارس ، خوارزم با سرزمين‌هاى شمالى و از طريق استپ‌هاى روسيه با اروپا و بالاخره نيشابور / طوس با داخل فلات ايران و از آن‌جا با مركز خلافت . چنين موقعيتى به تحكيم موقعيت مرو كمك مىكرد و به راستى آن را جزو نقاط مهم تبادلات بازرگانى و فعاليت‌هاى اقتصادى درمىآورد . راه‌هاى ارتباطى و فاصله‌هاى موجود و زمان مورد نياز مسافرت بين مرو و ساير نقاط طبق گفته‌هاى مورخان / جغرافىدانان مسلمان به شرح زير است : فاصلهء بين مرو تا بغداد مركز حكومت اسلامى از طريق نيشابور 375 فرسخ . فاصلهء بين مرو و ديگر شهرهاى اصلى خراسان به شرح زير است :

مرو - نيشابور :

10 مرحله : ( يعقوبى : 48 ) ، 70 فرسخ : ( قدامه : 26 ) .

مرو - هرات :

12 مرحله : ( استخرى : 222 ، ابن حوقل : 186 ، جيهانى 173 ) ، 84 فرسخ : ( مستوفى : 179 ) .

مرو - آمل :