فصل ششم ساير شهرهاى منطقه
1 . مقدمه
در ناحيهء بزرگ مرغيانه و سرزمينهاى اطراف آن بجز مرو ، شهركها و روستاهاى وابسته به آن ، شهرهاى ديگرى وجود داشته كه مقدار زيادى از اهميت مرو به خاطر وجود آنها بوده است . برخى از اين شهرها به شهر مرو و برخى ديگر به نيشابور منسوب شده و در انتساب برخى نيز شك و ترديد وجود دارد . شش شهر مرورود ، نسا ، سرخس ، ابيورد ، زم و آمل ( چارجوى كنونى ) در ميان شهرهاى مرتبط با مرو قابل ذكر هستند كه نسا و ابيورد به نيشابور ، مرورود به مرو ، زم و آمل به ما وراء النهر نسبت داده شده و وابستگى به اين شهر سرخس نامطمئن است . خود نويسندگان مسلمان نيز در انتساب برخى از اين شهرها به مرو شك و ترديد داشتهاند و اين نكتهء به خصوص و به خوبى در نوشتههاى مقدسى ديده مىشود 1 .
در متون عربى / فارسى دوران اسلامى تعريف دقيق و خاصى از شهر ، شهرستان يا ايالت وجود ندارد و در جاهايى خاص نويسندگان ، البته نه تنها به خاطر اختلاف سليقه ، از محلى با نام شهر ، شهرستان ، ولايت يا ايالت نام بردهاند . بيشتر اين نويسندگان گاهى به خاطر مسافت بسيار زياد بين شهرها ، گاهى به خاطر در دست نداشتن يك تقسيمبندى دقيق ادارى و گاهى به خاطر تمركز روستاها و شهركهاى زياد ميان يك شهر بزرگ با