شرح
( 79 ) ميرزا شكورزاده ، تاجيكان در مسير تاريخ . انتشارات بين المللى الهدى ، تهران ، 1373 .
( 80 )Herrman , G . , Masson , V . M . , Kurbanskhtov et al , op . cit . , 43 .( 81 )Herrman , G . , Kurbanskhtov et al , op . cit . , 55 .( 82 ) همان مأخذ : 54 .
( 83 ) حدود العالم ، 49 .
( 84 ) همانجا .
( 85 )Herrman , G . , Masson , V . M . , Kurbanskhtov et al , op . cit . , 58 .( 86 ) بيشتر شهرهاى پارتيان داراى نقشهء گرد بودهاند ( نك : نقشهء شهرهاى هزارهء سدهء دوم پيش از ميلاد و شهر سلوكى - پارتى مرو و قلعه آلتين در دشت گرگان ، آبادان تپه با نقشهء بيضى ، قلعه گرگان ، قلعه امان غرچه ، قلعه شاه نظر ، قلعه قزل و غير آن ) . شهر مرو پارتى نيز از همين نقشه پيروى مىكرده است . دربارهء اصل اين نقشههاى گرد هنوز مدارك و دلايلى در دست نيست . از سويى مىتوان گفت كه اين نقشهها اقتباسى از ديوارهاى دفاعى آشورى بوده است و از سوى ديگر مىتوان گفت كه اين نقشهها در حقيقت اقتباسى از نحوهء زندگى بيابانى بيابانگردان آسياى مركزى بوده است كه در چادرهاى گردى كه به صورت دايرهوار پايهگذارى مىشدند ، دور هم جمع مىشده و مىزيستهاند ( دربارهء اين نقشههاى گرد نك : نقشهء مقبرهء سلطان سنجر در مرو يا سلطان تكش در همين شهر . اينها نيز به صورت گرد و دايره ساخته شدهاند و در حقيقت تقليدى از ابه تركمانان هستند « نك : شكلهاى 12 و 31 و 32 كتاب امين اللّه گلى :
سيرى در تاريخ سياسى - اجتماعى تركمانان » ) . از سوى ديگر معروف است كه نقشهء گرد از نظر دفاعى نسبت به نقشههاى چهار گوشه ارجحيت دارد . استفاده از نقشههاى دايره و گرد پس از پارتيان نيز ادامه پيدا كرد و تا دوران اسلامى رسيد . شهرهاى پارتى در اين نقشههاى دايره داراى ديوارهاى دفاعى نيز بودهاند . ديوار شهر مرو در دوران پارتيان از گل و چينه ساخته شده بود و از جهاتى شبيه به ديوارهاى آشورى بوده است ( كولج