كهنه قرار گرفته بودند . البته پيش از بناهاى طاهريان ، ابو مسلم كاخ حكومتى ، ميدان و بازارى نو در محله ماجان 161 ساخته بود كه در حقيقت مركز سياسى / اقتصادى شهر بشمار مىرفته است . بازار ابو مسلم بايد همان بازارى باشد كه بنابر نوشتهء ابن حوقل و مقدسى بازارى تميز و بارونق بوده است . همين نويسندهء آخرى از بازارى ديگر در خارج دروازه شهر سخن مىگويد كه بازار صرافان بوده و خدمات خود را به مسافرانى كه از شهر خارج يا به آن داخل مىشدهاند ، ارائه مىكرده است . جوينى نيز در جايى از دروازهاى با نام دروازه سراجان در مشرق شهر و نزديكى ماهياباد نام برده است 162 كه به روشنى از بازار و محله و محل كسب اين صنف سخن مىگويد . در حقيقت همين نامگذارى بازارها به بازار صرافان و سراجان نشاندهندهء وجود بازارهاى مختلف اصناف گوناگون در اين شهر است كه براى تميز آنان از يكديگر همچون امروز هريك با نامى خوانده مىشدهاند .
بجز بناهاى دفاعى مانند برج ، دروازه ، ديوار و بناهاى عمومى چون بازار ، گرمابه ، مسجد ، مدرسه و نيز ساختمانهاى « دولتى » چون مقر حكمرانى ، در اين شهر طبعا منازل خصوصى افراد نيز وجود داشته كه اهالى شهر را در خود جاى مىداده است كه همراه ساير بناهاى شهر همگى در محلات مختلفى توزيع شده بودند . پيشتر گفتيم كه محلات اصلى شهر چهار محله بودند كه هريك با نام رودى ( آبراهه ) منشعب از رودخانهء مرغاب خوانده مىشدند 163 و خود اين محلات چهارگانهء اصلى نيز به بخشهاى كوچكترى مىشدهاند . بنابر نوشتهء استخرى ، محلات اصلى چهارگانهء شهر عبارت بودند از :
الف ) محلهء هرمزفره كه آبراهى با همين نام از آن مىگذشته است . در اين محله حسين ابن طاهر بازارى نو و كاخهايى جديد بنا كرد . از محلات كوچكتر اين بخش شهر مىتوان از محلهء سرشاباى نام برد كه شهرت آن به خاطر سكونت خواجه ابو الفضل محمد بن عبيد اللّه در آنجاست .
ب ) محله ماچان با آبراههء ماچان ( ماجان ) . ابو مسلم خراسانى در اين محله بناهاى
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 211
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص٢١١