گفته مىشود : در ماه رمضان آن سال روزه بر او واجب شده بود ، ولى چون مريض يا مسافر بود زمانش به بعد موكول گرديد ، و چون در تمام اين سال شرائط روزه كه صحّت ( سلامتى بدن ) و حضور در وطن ( مسافر نبودن ) است براى او موجود نشده ، روزه از او ساقط مىشود .
و به جاى آن بر او فديه واجب مىگردد ؛ زيرا حقتعالى مرض را بر او غلبه داده ، و افاقهاى از مرض نيافته است ، و خدا راهى از براى اداى تكليف براى او قرار نداده ، چون مريض قدرت روزه گرفتن را ندارد ، و مسافر هم نبايد روزه بگيرد ، پس از اين جهت روزه از او ساقط است ،
و همچنين است حكم در هر چيز را كه خداوند بر او مسلّط كند ، مانند بيهوشى ؛ كه به فرض يك شبانه روز در حال بى هوشى به سر برد كه در آن حال نماز بر او واجب نگشته و لذا قضا هم ندارد ، چنان كه امام صادق عليه السلام فرموده : « هر چيز را كه خداوند بر بندهاش مستولى گرداند او را معذور داشته » ، چون وى در هنگام داخل شدن ماه مبارك رمضان معذور بوده و تا آخر سال عذرش بىوقفه باقى مانده پس بر او فديه واجب شده نه روزه ، و او به منزلهء كسى است كه براى هميشه استطاعت روزه را نداشته باشد كه بر او دادن فديه مقرّر گشته است ،
چنان كه خداوند ( عزّ و جل ) فرموده : ( دو ماه پى در پى روزه است ، و هر كس قدرت آن را ندارد شصت مسكين را طعام دادن است )
و نيز در آيهء ديگر فرموده : ( پس فديه آن روزه است يا صدقه يا قربانى ) ، پس در اين آيه صدقه را به جاى روزه نهاده در صورتى كه مكلف در خطر جانى باشد .
علت پرداخت فديه براى آنچه در گذشته فوت شد چيست ؟
اگر كسى بپرسد : اگر فرد مريض يا مسافر در آن وقت مكلّف نبوده چون قدرت نداشته ، ولى اكنون كه داراى قدرت شده است ؟