قلت : أليس اللَّه يقول : في بضع سنين ؟ وقد مضى للمسلمين سنون كثيرة مع رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم وفي إمارة أبي بكر ، وإنّما غلب المؤمنون فارس في إمارة عمر .
فقال : ألم أقل لك إنّ لهذا تأويلًا وتفسيراً ؟ وللقرآن يا أبا عبيدة ! ناسخ ومنسوخ ؟
أما تسمع قوله :
لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ
يعني إليه المشيئة في القول أن يؤخّر ما قدّم ويقدّم ما أخّر إلى يوم يحتم القضاء بنزول النصر فيه على المؤمنين ، وذلك قوله :
وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ
« 1 » .
ابو عبيده گويد : از امام باقر عليه السلام در مورد فرمايش خدا كه مىفرمايد : « الم * روميان مغلوب شدند * ( و اين شكست ) در سرزمين نزديكى رخ داد » پرسيدم .
حضرت فرمود : اى ابو عبيده ! اين آيهء شريفه تأويلى دارد كه جز خدا و راسخان در علم از امامان عليهم السلام نمىدانند ، هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به مدينه مهاجرت كرد - در حالى كه اسلام پيروز و علنى شده بود - نامهاى به پادشاه روم فرستاد و به همراه نامه ، نمايندهاى از خود فرستاد تا او را به دين اسلام دعوت نمايد ، و نامهء ديگرى به پادشاه فارس فرستاد و به همراه اين نامه نيز ، نمايندهاى از خود فرستاد تا او را به دين اسلام دعوت كند .
پادشاه روم به نامهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم تعظيم و احترام نمود و فرستادهء حضرتش را گرامى داشت .
ولى پادشاه فارس به نامهء حضرتش اهانت و آن را پاره و فرستادهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را تحقير نمود ، پادشاه فارس در آن ايّام با پادشاه روم در جنگ بود ، و مسلمانان دوست داشتند كه پادشاه روم بر پادشاه فارس پيروز گردد ، چراكه آنها در ناحيهاى زندگى مىكردند كه به پادشاه روم اميدوارتر بودند تا به پادشاه فارس .
هنگامى كه پادشاه فارس بر پادشاه روم پيروز شد ، مسلمانان گريستند و غمگين شدند ، خداى متعال اين آيهء شريفه را نازل فرمود : « الم * روميان مغلوب شدند * ( و اين شكست ) در سرزمين نزديكى رخ داد » يعنى فارس بر روم در نزديكترين نقاط زمين - شامات و اطراف آن - پيروز شد .
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : ج 17 ص 207 ح 11 ، عن تفسير القمّي .