وقال :
وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ
« 1 » أي بقوّة ، وقال :
وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ
« 2 » أي : قوّاهم ، ويقال : لفلان عندي أيادي كثيرة أي : فواضل وإحسان ، وله عندي يدٌ بيضاء أي : نعمة .
بيان : يظهر منه أنّ التأييد مشتقٌ من اليد بمعنى القوّة ، كما يظهر من كلام الجوهري أيضاً « 3 » .
محمّد بن مسلم گويد : از امام باقر عليه السلام در مورد معنى فرمايش خداى متعال كه مىفرمايد : « اى ابليس ! چه چيز مانع تو شد كه بر مخلوقى كه من به دو دست ( قدرت ) خود آفريدم سجده كنى ؟ » پرسيدم ( كه مراد از دست چيست ؟ )
حضرت فرمود : دست در كلام عرب به معنى قوّت و نيرو است ، و به معنى نعمت است ، خداى متعال مىفرمايد : « و به ياد آر بندهء ما داوود ، صاحب قدرت را » .
و در جاى ديگر مىفرمايد : « و ما آسمان را با قدرت بنا كرديم ( برافراشتيم ) » يعنى با نيرو و قوّت .
و در مورد ديگر مىفرمايد : « و با روحى از ناحيهء خودش آنها را تقويت فرموده » يعنى آنها را نيرو داديم .
و گفته مىشود : براى فلانى در نزد من دستهاى زيادى است ، يعنى احسان و نيكىها ، و براى او نزد من دست سفيدى است ، يعنى نعمت است .
علّامه مجلسى رحمه الله در توضيح اين حديث مىفرمايد : از اين حديث ظاهر مىشود كه كلمهء « تأييد » از « يد » به معنى قوّت و نيرو مشتق شده است ، چنان كه از كلام جوهرى نيز اين معنى روشن مىگردد .
14 / 14 - أحمد بن عليّ بن إبراهيم بن هاشم ، عن عليّ بن معبد ، عن و اصل ، عن عبداللَّه بن سنان ، عن أبيه ، قال : حضرت أبا جعفر محمّد بن عليّ الباقر عليه السلام ودخل عليه رجل من الخوارج ، فقال : يا أبا جعفر ! أيّ شيء تعبد ؟
هامش
( 1 ) - الذاريات : 47 .
( 2 ) - المجادلة : 22 .
( 3 ) - بحار الأنوار : ج 4 ص 4 ح 5 ، عن التوحيد .