به ورطهء هلاكت مىافتد ، چنان كه در روايتى ، امام على عليه السلام مىفرمايد :
إنَّ حِلمَ اللَّهِ تَعالى عَلَى المَعاصِى جَرَّأَكَ ، وَ بِهَلَكَةِ نَفْسِكَ أَغراكَ . « 1 »
همانا بردبارى خداى متعال ، تو را به ارتكاب گناهان ، دلير كرده و براى به هلاكت در افكندن خودت ، ترغيب نموده است .
بردبارى بَشَر
بردبارى در انسانها ، خصلتى پسنديده است ؛ امّا بردبارى بشر با حِلم خداوند ، متفاوت است . از امام حسن مجتبى عليه السلام ، در بارهء معناى حِلم انسان پرسيدند . امام عليه السلام فرمود :
كَظْمُ الْغَيْظِ وَ مِلْكُ النفس . « 2 »
فرو بردن خشم و خويشتندارى است .
كسى كه مىتواند هنگام خشم و عصبانيت ، خود را كنترل نمايد و مالك نفس خويش باشد ، بردبار است . « 3 »
دستاورد بردبارى
بردبارى ، خصوصيتى است كه وقتى بر جان نشيند ، آثارش هويدا مىشود . پيامبر صلى الله عليه و آله در شمارشِ دستاوردهاى بردبارى فرموده است :
فَأَمّا الحِلمُ : فَمِنهُ رُكوبُ الجَمِيلِ وَ صُحبَةُ الأبرارِ وَ رَفعٌ مِنَ الضَّعَةِ وَ رَفعٌ مِنَ الخَساسَةِ وَ تَشَهّي الخَيرِ وَ تَقَرُّبُ صاحِبِهِ مِن مَعالى الدَّرَجاتِ وَ العَفوُ وَ المَهلُ وَ المَعروفُ وَ الصَّمتُ ، فَهذا ما يَتَشَعَّبُ لِلْعاقِلِ بِحِلمِهِ . « 4 »
حاصل بردبارى است : آراسته شدن به خوبىها ، همنشينى با نيكان ، ارجمند شدن ، عزيز گشتن ، رغبت به نيكى ، نزديك شدن بردبار به درجات عالى ، گذشت ، آرامش ، احسان ، و
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، ح 3467 .
( 2 ) . بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 102 ، ح 2 .
( 3 ) . ر . ك : همان ، ج 77 ، ص 282 ، ح 1 .
( 4 ) . تحف العقول ، ص 16 .