منافقان و كافران در قيامت از مؤمنان ، درخواست نور مىكنند و مؤمنان نيز پاسخ مىدهند كه اين نور را از پيش آوردهاند :
« انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً .
« 1 »
به ما بنگريد تا از نورِ شما ، [ روشنايى ] فرا گيريم . گفته مىشود : به پشت سرِ خويش ( يعنى : به دنيا ) باز گرديد و [ از آن جا ] روشنايى را بجوييد » .
بنا بر اين نظريه ، عبادات و كارهاى نيك اين دنيا ، نورِ دنياى ديگر است و هر چه كارهاى نيك افزونتر شوند ، نورانيتِ قيامت نيز بيشتر خواهد شد .
هر چند همهء معانى ياد شده در تفسير آيه ، مناسب و صحيح هستند ؛ امّا به نظر مىرسد كه معناى چهارم ، با قرآن و روايات ، هماهنگى بيشترى دارد .
نقش اهل بيت عليهم السلام در روشن شدن زمين
آنچه گفتيم ، تفسير آيهاى بود كه جملهء « وَ أشْرَقَتِ الأْرْضُ بِنُورِكُمْ » در « زيارت جامعه » ، به آن اشاره دارد ؛ امّا در اين جا ، اين جمله ، معناى خاصّ خود را مىيابد و آن را چند گونه مىتوان تفسير كرد :
1 . خداوند متعال ، زمين را به نور هدايت اهل بيت عليهم السلام ، روشن كرده است .
2 . خداوند متعال ، زمين را به نور عدالت اهل بيت عليهم السلام در آخرْ زمان ، روشن مىكند .
3 . نور اهل بيت عليهم السلام ، زمينه ساز همهء انوار مادّى و معنوى است . اگر نور آنها نبود ، خداوند متعال ، هيچ نورى را نمىآفريد و حتّى خورشيد و ماه نيز نبودند .
4 . در ايّام ظهور امام مهدى عليه السلام ، مردم از نور خورشيد ، بىنياز مىشوند . اين معنا ، بر پايهء برخى از روايات است كه « رَبّ » در آيهء
« وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها »
« 2 » را به
هامش
( 1 ) . سورهء حديد ، آيهء 13 .
( 2 ) . سورهء زمر ، آيهء 69 .