علّامهء مجلسى ، در توضيح جملهء « بِكُم يَختِم ؛ به شما پايان مىدهد » ، آورده است :
أي دَوْلَتُكُم آخِرُ الدُّوَل وَ الدَّولَةُ في الآخِرَة أَيضاً لَكُم . « 1 »
يعنى : دولت شما ، آخرين دولت است و دولت در آخرت نيز از آنِ شماست .
پدر بزرگوار علّامه ، مجلسىِ اوّل نيز در توضيح دو جمله ياد شده ، گفته است :
[ يعنى ] اوّلين نورى كه خداوند ، ايجاد كرد ، نور شما ( اهل بيت عليهم السلام ) بود ؛ و همچنين ، انبيا و اوصيا و خوبان ، به شما ختم مىشوند . « 2 »
نقش اهل بيت عليهم السلام در نظام تشريع
به نظر مىرسد هر چند آنچه علّامهء مجلسى و پدر بزرگوار ايشان آوردهاند ، در جاى خود ، درست است ؛ ليكن در تبيين مقصود از جملهء « بِكُم فَتَح اللَّهُ وَ بِكُم يَخْتِم » ، نارساست ، زيرا با مراجعه به ساير سخنانى كه از اهل بيت عليهم السلام روايت شده است ، مىتوانيم معناى روشنترى از آن ، در يابيم . براى نمونه ، از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرمود :
يا عَلىُّ ! إنَّ بِنا خَتَمَ اللَّهُ الدِّينَ كَما بِنَا فَتَحَهُ . « 3 »
اى على ! خداوند ، دين را با ما به پايان بُرده ، چنان كه آن را با ما ، آغاز كرده است .
امير مؤمنان على عليه السلام نيز در روايتى مىفرمايد :
بِنا فَتَحَ اللَّهُ الإسلامَ وَ بِنَا يَختِمُهُ . « 4 »
خداوند ، اسلام را با ما آغاز كرد و با ما ، به پايان مىبَرَد .
در حديثى ديگر ، امام رضا عليه السلام نيز همين مفهوم را در بارهء « دين » ، بيان مىفرمايد :
بِنا فَتَحَ اللَّهُ الدِّينَ وَ بِنا يَختِمُهُ . « 5 »
خداوند ، دين را با ما آغاز كرد و به ما ، پايان مىبخشد .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 102 ، ص 143 .
( 2 ) . شرح زيارت جامعه كبيره ، ص 139 ( به نقل از : لوامع صاحبْقِرانى ) .
( 3 ) . الأمالى ، مفيد ، ص 251 ، ح 4 .
( 4 ) . الإحتجاج ، ج 1 ، ص 544 ، ح 131 .
( 5 ) . تفسير القمّى ، ج 2 ، ص 104 .