چگونه مؤمن ، به حقّانيت ائمّهء اطهار در آنچه از ايشان متواتر است و نزديك به دويست حديث صريح آمده كه چهل و اندى از آنها ، از بزرگان مورد اعتماد و عالمان بزرگ در بيش از پنجاه تأليف ، روايت شده ، شك مىكند ؟ . . . و هر گاه در مانند رجعت ، متواتر نباشد ، پس در چه چيزى ادّعاى تواتر ممكن است ، با اين كه همهء شيعيان ، آن را از پيشينيان نقل كردهاند ؟ ! « 1 »
4 . زمان رجعت
عبارت ياد شده از « زيارت جامعه » ، اشاره دارد كه رجعت ، همزمان با ظهور مهدى عليه السلام تحقّق مىيابد . روايات ديگر هم اين معنا را تأييد كردهاند . ابن برّاج ، در كتاب جواهر الفقه ، در اين باره مىگويد :
يَرجِعُ نَبِيُّنَا وائمَّتُنَا المَعصُومُونَ في زَمانِ المَهدي عليه السلام مَعَ جَمَاعَةٍ مِنَ الامَمِ السابِقَةِ واللّاحِقَةِ لِاظهارِ دَولَتِهِم وَحَقّهِم وَبِهِ قطعت المتواترات مِنَ الروايات والآياتِ لقوله تعالى :
« وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً »
« 2 »
.
« 3 »
پيامبر و امامان معصوم ما در روزگار مهدى عليه السلام ، همراه گروهى از امّتهاى پيشين و پسين ، رجعت مىكنند تا دولت و حقّ خويش را فراز آورند . روايات متواتر و آيات متعدّدى بر اين مطلب ، دلالت دارند ، مانند آيهء « و روزگارى كه گروهى را از هر امّتى ، محشور مىكنيم » .
5 . چه كسانى رجعت مىكنند ؟
از مجموع روايات رسيده از اهل بيت عليهم السلام ، اجمالًا استفاده مىشود كه اهل بيت عليهم السلام و شمارى از مؤمنانِ مطلق و شمارى از كافرانِ مطلق ، همزمان با ظهور امام مهدى عليه السلام زنده مىشوند . امّا در مورد جزئيات مربوط به رجعت ، نمىتوان اظهار نظر قطعى كرد و در ايمان به رجعت ، همين عقيدهء اجمالى ، كافى است . شايان ذكر است كه توضيح كامل مباحث مربوط به رجعت ، فرصت ديگرى مىطلبد .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 53 ، ص 122 و 123 .
( 2 ) . سورهء نمل ، آيه 84 .
( 3 ) . جواهر الفقه ، ص 250 .