آنان ، كسى نمىتواند آن گونه كه شايسته است ، مقامات و كمالات معنوى آنان را دريابد ؛ بلكه آنچه اولياى ويژهء اهل بيت عليهم السلام نيز از مقامات آنان مىفهمند ، مرتبهاى از كمالات آنهاست و با قلّهء كمالات آنها ، بسيار فاصله دارد . قلّهء مقامات اهل بيت عليهم السلام را كسى جز خدا و ديگر اهل بيت عليهم السلام ، نمىتوانند درك كنند ، چنان كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله روايت شده كه خطاب به امام على عليه السلام فرمود :
يا عَلِىُّ ! ما عَرَفَ اللَّهَ إلّاأنَا وَ أنتَ ، وَلا عَرَفَنِى إلّااللَّهُ وَ أنتَ ، وَ لا عَرَفَكَ إلّااللَّهُ وَ أنَا . « 1 »
اى على ! خدا را جز من و تو ، كسى نشناخت ؛ و مرا جز خدا و تو ، كسى نشناخت ؛ و تو را جز خدا و من ، كسى نشناخت .
اين معرفت ، در واقع ، شناخت قلّهء كمالات و مقامات اهل بيت عليهم السلام است ؛ ليكن مراتب پايينتر آن براى پيروان خاصّ آنها امكانپذير است ؛ امّا نياز به تلاش علمى و عملى و تهذيب نفس دارد و در اين ميان ، دعا ، نقش ويژهاى دارد ، بخصوص در دوران غيبت . بر پايهء روايتى ، امام صادق عليه السلام ، براى يكى از بزرگترين شاگردان خود ، زُراره ، دشوارىهاى زمان غيبتِ امام را برشمرده و به او دعايى را آموزش داده تا با خواندن مداوم آن ، از ترديدها رهايى يابد . در اين دعا ، آمده :
اللّهُمَّ عَرِّفنِي نَفسَكَ فَإنَّكَ إنْ لَم تُعَرِّفنِي نَفسَكَ لَم أعرِف نَبِيَّكَ ! اللّهُمَّ عَرِّفنِي رَسولَكَ فَإنَّكَ إنْ لَم تُعَرِّفنِي رَسولَكَ لَم أعرِفْ حُجَّتَكَ ! اللّهُمَّ عَرِّفنِي حُجَّتَكَ فَإنَّكَ إنْ لَم تُعَرِّفنِي حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَن دِينِي ! « 2 »
خدايا ! خود را به من بشناسان ؛ كه اگر تو خود را به من نشناسانى ، پيامبرت را نخواهم شناخت . خدايا ! پيامبرت را به من بشناسان ؛ كه اگر پيامبرت را به من نشناسانى ، حجّت تو را نخواهم شناخت . خدايا ! حجّت خود را به من بشناسان ؛ كه اگر حجّت خود را به من نشناسانى ، از دينت ، به كژ راهه خواهم افتاد .
هامش
( 1 ) . تأويل الآيات ، ج 1 ، ص 139 ، ح 18 و ص 221 ، ح 15 .
( 2 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 337 ، ح 5 .