معناى جريان يافتن چيزى به آسانى است و از همين رو ، عرب ، وقتى آب را براى وضو گرفتن به صورت مىريزد و آب به راحتى جارى مىشود ، مىگويد :
سَنَنْتُ الماءَ عَلى وَجْهِى إِذا أرسَلْتُه إرسالًا مِن غَيرِ تَفْرِيقٍ . « 1 »
آب را بر صورتم جارى كردم ، هنگامى كه آن را بدون گسستگى ، روان ساختم .
بنا بر اين ، جريان آسان و پيوستهء آب كه همه جاى صورت را در بر گيرد ، « سنّت » ناميده مىشود . اهل بيت عليهم السلام نيز با روش خود ، فرهنگ الهى را در جامعه ، سَرَيان مىدهند . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، ارزش فرهنگ سازى پسنديده و خطر فرهنگ نكوهيده را چنين بيان فرموده است :
مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً ، فَعُمِلَ بِهَا بَعدَهُ كانَ لَهُ اجْرُهُ وَ مِثْلُ اجُورِهِم مِن غَيرِ أن يَنْقُصَ مِن اجُورِهِم شَيْئاً ، وَ مَن سَنَّ سُنَّةً سَيّئَةً ، فَعُمِلَ بِهَا بَعْدَهُ كانَ عَلَيهِ وِزْرُهُ وَ مِثْلُ أوزارِهِم مِن غَيرِ أن يَنْقُصَ مِن أوزارِهِم شَيْئَاً . « 2 »
هر كه سنّت نيكويى را بگذارد كه پس از مرگش بدان عمل شود ، هم اجر خودش را دارد ، و هم به اندازهء اجر كسانى كه به آن عمل مىكنند ، بى آن كه از اجر ايشان ، چيزى كم شود ؛ و هر كه سنّت ناپسندى را بگذارد و پس از مرگش بدان عمل شود ، گناهكار است و نيز به اندازهء گناهان كسانى كه به آن سنّت عمل مىكنند ، برايش باشد ، بى آن كه از گناه آنان ، چيزى كم شود .
اين حديث كه در منابع شيعه « 3 » و اهل سنّت ، با تفاوتى اندك تكرار شده است ، اهمّيت جريانهاى فرهنگى را نشان مىدهد . براى نمونه ، رضاخان پهلوى كه فرهنگ نادرستِ بىحجابى را در جامعهء ايران پايهگذارى كرد ، همچنان گناه بىحجابى را بر دوش مىكشد ، و آن كس كه فرهنگ زيباى علمآموزى را پايهگذارى كرد ، همچنان پاداش دانشمندانِ نيكوسيرت ، در كارنامهء عمل او ثبت خواهد شد .
هامش
( 1 ) . الصحاح ، ج 5 ، ص 2141 .
( 2 ) . سنن ابن ماجة ، ج 1 ، ص 75 ، ح 207 ؛ كنز العمّال ، ج 15 ، ص 780 ، ح 43079 .
( 3 ) . ر . ك : الكافى ، ج 5 ، ص 9 ، ح 1 .