بزرگى خدا را ابراز كنيد و شرف و بزرگوارى او را بيان نماييد .
حرف « فاء » در « فَعَظَّمتُم » ، در ادبيات عرب ، به « فاء تفريع » شهرت دارد و جملهء بعد از آن ، نتيجهء جملات پيشين است . در واقع ، اين عبارت ، فرع و نتيجهء ويژگىهايى است كه از « إصْطَفاكُم بِعِلْمِه » تا « طَهَّركُم تَطْهيراً » گذشت .
جملهء « فَعَظَّمْتُم جَلالَهُ » را سه گونه مىتوان تفسير كرد :
1 . شما ، عظمت و شُكوه خداوند را بيان كردهايد ؛
2 . شما ، عباداتى را انجام دادهايد كه از تعظيم نسبت به خداوند ذو الجلال ، حكايت مىكند ؛
3 . شما ، عظمت حق را شناختهايد .
بدين سان ، زائر اهل بيت عليهم السلام ، پس از آن كه با توصيفاتى مانند : پايههاى توحيد ، جانشينان خدا ، گنجينههاى دانش ، ياران دين و . . . از آنان ياد كرده است ، خطاب به ايشان مىگويد : شما با توجّه به ويژگىهايتان ، شُكوه و عظمت الهى را يافتهايد و آن را با گفتار ، رفتار و كردار خود ، ابراز كردهايد . شما ، مقام حق تعالى را دريافته و آن را آشكار كردهايد و شرافت و بزرگوارى آفريدگار را حسّ كردهايد و آن را بزرگ داشته و براى ديگران ، بيان كردهايد . اينها بدان معناست كه اگر اهل بيت عليهم السلام نبودند ، هرگز بزرگى خدا ، آشكار نمىشد .
جهان ، آينهء عظمت خدا
جهان ، با همهء گستردگى ، آينهء عظمت الهى است و درنگ در آنچه خدا آفريده است ، به روشنى ، ما را به عظمت حق ، رهنمون مىشود . قرآن ، يكى از نشانههاى روشن و قاطع خدا را آفرينش آسمانها و زمين مىداند :
« وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ .
« 1 »
و از نشانههاى او ، آفرينش آسمانها و زمين است » .
هامش
( 1 ) . سورهء روم ، آيهء 22 .