2 . ايمان
پذيرش قلبى ، افزون بر اعتراف زبانى ، شرط « ايمان » است . بنا بر اين ، مرتبهء ايمان ، فراتر از مرتبهء اسلام است و مؤمن در نهان خويش ، يگانگى خدا و رسالت پيامبرش را پذيرفته است و كردار خويش را مطابق با عقايدش تنظيم مىنمايد . جايگاه ايمان ، در سراچهء قلب آدمى قرار دارد و تا هنگامى كه عقايد او در دل او مستقر نگردد ، ادّعاى ايمان داشتن ، پذيرفتى نيست :
« قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ .
« 1 »
باديهنشينان گفتند : « ايمان آورديم » . بگو : « ايمان نياوردهايد ؛ بلكه بگوييد : « اسلام آورديم » ، و ايمان ، هنوز در دلهايتان ، در نيامده است » .
در روايتى آمده كه پيامبر صلى الله عليه و آله ، كردار مطابق با عقيده را نشانهء ايمان مىداند و مىفرمايد :
الإيمانُ ما وُقِرَ فِى القُلُوبِ وَ صَدَّقَتْهُ الأعمالُ . « 2 »
ايمان ، آن است كه در دلها جاى گيرد و درستى آن ، با عمل ثابت شود .
همچنين بر پايهء روايتى ، امام باقر عليه السلام در تبيين تفاوت اسلام و ايمان ، فرموده است :
الإيمانُ إقرارٌ وَ عَمَلٌ ، وَ الإسلامُ إقرارٌ بِلا عَمَلٍ . « 3 »
ايمان ، اقرار و عمل كردن است ، و اسلام ، اقرار بدون عمل است . « 4 »
هامش
( 1 ) . سورهء حجرات ، آيهء 14 .
( 2 ) . بحار الأنوار ، ج 50 ، ص 208 ، ح 22 .
( 3 ) . تحف العقول ، ص 297 .
( 4 ) . براى آگاهى از تفاوتهاى ايمان و اسلام ، ر . ك : دانشنامهء ميزان الحكمة ، ج 8 ، ص 71 : « فرق ميان ايمان و اسلام » .