شرح
عرضهء ايمان و اعتقادات به پيشگاه بزرگان دين ، از سنّتهاى نيكوى شيعه است .
راويان سختكوش احاديث ، بارها عقايد خود را در حضور امام معصوم ، باز گفتهاند تا كاستىهاى آن را بشناسند و ايمان حقيقى در جانشان ، استوار گردد . عبارتهاى « نخستين زيارت جامعهء كبيره » ، عرض ادب و سلام به اهل بيت عليهم السلام ، همراه با برشمردن ويژگىهاى آنان بود . اينك ، پس از گفتار آغازين ، به « توحيد » ، « نبوّت » و « امامت » ، سه اصل اساسى دين ، پرداخته مىشود تا زائر ، مرتبهء هر كدام را در يابد و حقيقت دين را آنچنان كه هست ، باز شناسد .
گواهى به توحيد و مراتب آن
اعتراف به يگانگى مبدأ آفرينش را « توحيد » مىنامند و بر اساس چگونگى اعتراف ( زبانى ، قلبى و . . . ) ، مراتب گواهى به توحيد ، پديد مىآيد و آثار گوناگونى بر جاى مىگذارد كه به ترتيب ، عبارتاند از اسلام ، ايمان و يقين .
1 . اسلام
نخستين گام توحيد ، گواهى زبانى به يگانگى خداست . هر فردى پس از گفتن « أشهد أن لا إله إلّااللَّه وَ أنّ محمّداً رسول اللَّه » ، مسلمان به حساب مىآيد . چنين كسى ، هر چند به گفتهء خويش ، معتقد نباشد ، امّا قوانين اسلامى در بارهء او اجرا مىشود و حرمت او پاس داشته مىشود و احكام ازدواج و ارث ، به اسلام آوردنِ زبانىِ او وابسته است . پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است :
الإسْلامُ ما جَرى عَلَى اللِّسانِ وَ حَلَّتْ بِهِ المُناكَحَةُ . « 1 »
اسلام ، آن است كه بر زبان بگذرد و با آن ، پيوند زناشويى حلال گردد .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 50 ، ص 208 ، ح 22 .