أما تَرضى أنْ تَكُونَ مِنّى بِمَنزِلَةِ هارُونَ مِن مُوسى ، حِينَ قالَ لَهُ : اخلُفنِى فِى قَومِى وَ أصْلِحْ . « 1 »
آيا دوست ندارى نسبت به من ، همانند هارون ( برادر موسى ) نسبت به موسى عليه السلام باشى ، آن زمانى كه موسى عليه السلام به او گفت : « در ميان بنى اسرائيل ، جانشين من باش و اصلاح كن » ؟
و در همين واقعه بود كه « آيهء اولى الأمر » ، نازل شد و اطاعت از مولا عليه السلام را همتاى اطاعت از پيامبر صلى الله عليه و آله دانست .
مفاهيم و مصاديق « اولىالأمر »
شأن نزول « آيهء اولى الأمر » ، شخصيت ممتاز امام على عليه السلام را مىنمايانَد . شخصيتى كه اطاعتش ، همبر اطاعت از خدا و پيامبر اوست و نخستين پيام آيه ، آن است كه در غيبت پيامبر ، فرمانبَر كسى باشيد كه خداوند ، او را صاحب امر و فرمانروا قرار داده است و همچون پيامبر ، از هر گونه خطايى مبرّاست . « 2 »
اگر چه شأن نزول آيه ، در بارهء امام على عليه السلام است ؛ امّا اختصاص به ايشان ندارد و بنا بر مبانى پيروان اهل بيت عليهم السلام ، همهء امامان اهل بيت عليهم السلام در زمرهء « اولِى الأمر » هستند .
اختيارات « اولى الأمر »
اولو الأمر ، تمامى اختيارات پيامبر صلى الله عليه و آله را بر عهده دارند و همهء بندگان خدا ، موظّف به پيروى از ايشان هستند . بر پايهء روايتى ، پيامبر خدا ، اولو الأمر را شريكان خود ، معرّفى مىكند كه خداوند ، آنان را به خود و پيامبرش پيوند داده است و از مردم مىخواهد كه براى پرهيز از اختلافات ، به آنان مراجعه كنند :
فَإن خِفْتُمْ تَنازُعَاً فِى أمرٍ فَأرْجِعُوهُ إلَى اللَّهِ وَ الرَّسولِ وَ اولِى الأَمْرِ .
پس اگر از اختلاف در امرى ترسيديد ، آن را به خدا و پيامبر و اولى الأمر ، ارجاع دهيد .
هامش
( 1 ) . شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 190 ، ح 203 ؛ المناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 3 ، ص 15 .
( 2 ) . بحث مستقل در بارهء عصمت اولو الأمر ، در ذيل عبارت « المعصومون » ، ص 314 ، خواهد آمد .