است و ثمرهء چنين رفتارى ، نورى است كه به انسان ، هديه داده مىشود و در وجودش متبلور مىشود .
دانش حقيقى ، نور است
روايت زيباى عُنوان بصرى از امام صادق عليه السلام ، اهمّيت نور دانش را بازگو مىكند .
عُنوان بصرى ، پيرمرد 94 سالهاى بود كه سالها در مجلس درسِ مالك بن انَس ، از پيشوايان اهل سنّت ، حاضر مىشد ؛ ولى چون محبّت امام صادق عليه السلام در عمق جانش رخنه كرده بود ، از امام عليه السلام تقاضاىِ شاگردى كرد . امام عليه السلام ، او را نپذيرفت و از وى خواست تا همچنان به مجلس درس مالك برود . او با توسّل به خداوند ، در كنار قبر پيامبر صلى الله عليه و آله از خدا خواست كه دل امام عليه السلام نسبت به او مهربان شود و او را بپذيرد .
سرانجام ، به محضر امام عليه السلام رسيد و درخواست كرد تا از دانش امام عليه السلام بهره ببرد . امام صادق عليه السلام به او مىفرمايد :
لَيسَ العِلمُ بِالتَّعَلُّمِ ، إنَّما هُوَ نُورٌ يَقَعُ فى قَلبِ مَن يُريدُ اللَّهُ -
تَبارَكَ وَتَعالى
أن يَهدِيَهُ ، فإن أرَدتَ العِلمَ فَاطْلُبْ أوَّلًا مِنْ نَفسِكَ حَقِيقَةَ العُبُودِيَّةِ وَ اطْلُبِ العِلمَ بِاستِعمالِهِ وَ اسْتَفهِمِ اللَّهَ يُفْهِمْكَ . « 1 »
دانش ، به آموختن نيست ؛ بلكه نورى است كه در دل هر كس كه خداوند - تبارك و تعالى - خواهان هدايتش باشد ، مىافتد . بنا بر اين ، اگر خواهان دانش هستى ، پيش از هر چيز ، حقيقت عبوديت را در جان خودت جستجو كن و دانش را با به كار بستن آن بجوى و از خداوند ، فهم بخواه تا به تو بفهمانَد .
مقصود از دانش ، در روايت ياد شده ، دانش حقيقى است كه به انسانيتِ انسان ، سامان مىدهد و به معناى نفى فراگيرى دانشهاى مرسوم نيست ؛ زيرا در احاديث ، « 2 » بر ضرورت يادگيرى دانش ، تأكيد فراوان شده است ؛ بلكه بايد دانست تمام دانشها ،
هامش
( 1 ) . مشكاة الأنوار ، ص 563 ، ح 1901 ؛ بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 225 ، ح 17 .
( 2 ) . ر . ك : علم وحكمت در قرآن و حديث ، ج 1 ، ص 282 - 287 .