فَمِنَ البِرِّ التَوحيدُ وَ الصَّلاةُ وَ الصِّيامُ وَ كَظمُ الغَيظِ وَ العَفوُ عَنِ المُسِىءِ وَ رَحمَةُ الفَقِيرِ وَ تَعَهُّدُ الجارِ وَ الْإقرارُ بِالفَضلِ لِأهلِهِ . « 1 »
از جملهء نيكىهاست : توحيد ، نماز ، روزه ، فرو خوردن خشم ، گذشت از كسى كه بدى كرده است ، ترحّم به فقير ، رسيدگى به همسايه ، و اعتراف به فضيلت اهلِ فضل .
امام عليه السلام ، فهرستى از نيكىهاى اعتقادى و اخلاقى - اجتماعى را به عنوان نمونههاى « بِرّ ؛ نيكى » نام مىبرد . يگانهپرستى ، نماز و روزه ، در رأس نيكىهاى اعتقادى قرار دارند . فرو بُردن خشم ، ناديده گرفتن بدىِ بدكار ، مهربانى نسبت به مستمندان ، خوشرفتارى با همسايگان ، و اعتراف به برترى اهل دانش و فضيلت ، بر ستيغ نيكىهاى اخلاقى - اجتماعى است . پنهان نكردن فضيلت ديگران ، نشانهء بزرگوارى انسان است و آنانى كه فضيلت ديگران را كتمان مىكنند ، در حقيقت ، حسادت خويش را آشكار مىنمايند .
امام صادق عليه السلام ، پس از شمارش ويژگىهاى پيروان امامان عليهم السلام ، خصوصيات دشمنان اهل بيت عليه السلام را چنين بيان مىفرمايد :
وَ عَدُوُّنا أصلُ كُلِّ شَرٍّ ، وَ مِن فُروعِهِم كُلُّ قَبِيحٍ وَ فاحِشَةٍ ، فَمِنهُم الكِذبُ وَ البُخلُ وَ النَّمِيمَةُ وَ القَطِيعَةُ وَ أكلُ الرِّبا وَ أكلُ مالِ اليَتيمِ بِغَيرِ حَقِّهِ وَ تَعَدّى الحُدودِ الّتى أمَرَ اللَّهُ وَ رُكوبُ الفَواحِشِ ما ظَهَرَ مِنها وَ ما بَطَنَ وَ الزِّنى وَ السِّرقَةُ وَ كُلُّ ما وافَقَ ذلِكَ مِنَ القَبِيحِ . « 2 »
دشمن ما ، ريشهء همه بدىهاست و هر زشتى و بدكارىاى ، از شاخههاى آنان است و از جملهء آنهاست : دروغ ، بخل ، سخنچينى ، بُريدن از خويشاوندان ، رِباخوارى ، به ناروا خوردنِ مال يتيمان ، تجاوز از حدودى كه خداوند دستور داده است ، ارتكاب زشتىهاى آشكار و نهان ، زِنا ، دزدى و هر زشتى ديگرى از اين دست .
ريشهء تمام بدىها ، در دشمنى با آل اللَّه ، نهفته است و دورى از خاندان پاك
هامش
( 1 ) . همان جا .
( 2 ) . همان جا .