در تبيين اين سخن امام عليه السلام چند نكته قابل توجّه است .
1 . مقصود از اندوختههايى كه تصرّف در آنها توسّط امام مهدى عليه السلام تحريم مىشود ، اندوختههاى حلال است ؛ زيرا حرمت تصرّف در اندوختههاى نامشروع قبل از قيام و بعد از قيام ايشان ، تفاوتى ندارد . بنا بر اين ، سياست امام عليه السلام ، اين است كه علاوه بر باز پس گرفتن اموال نامشروع از غاصبان آنها ، اندوختههاى حلالى را كه در اختيار توانگران پيرو اهل بيت عليهم السلام است نيز در صورت ضرورت ، اخذ كند .
2 . اين اقدام ، تنها در آغاز قيام امام مهدى عليه السلام است ؛ امّا پس از استقرار حكومت ايشان ، پيشرفت اقتصادى جامعه به گونهاى است كه نيازى به اين گونه اقدامات نيست .
3 . بنا بر نظريهء فقهايى كه معتقدند در عصر غيبت ، ولىّ فقيه جامع شرايط رهبرى ، اختياراتى مشابه اختيارات حكومتى امام معصوم دارد ، پيش از قيام امام مهدى عليه السلام نايبان عامّ ايشان نيز در صورت ضرورت ، مىتوانند اندوختههاى حلال ثروتمندان را در جهت مصالح نظام اسلامى و مقابلهء با دشمنان به كار گيرند .
1 - 2 - 4 . استخراج منابع زيرزمينى
يكى از منابع بسيار مهمّ ثروت ملّى ، منابع زيرزمينى است كه در احاديث اهل بيت عليهم السلام از آن به « كنوز الأرض ؛ گنجهاى زمين » ، تعبير شده است . احاديث متعدّدى به بهرهبردارى كامل حكومت مهدوى از اين منابع ، اشاره دارد . از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده كه در تبيين اقدامات امام مهدى عليه السلام در دوران حكومت مىفرمايد :
فَيَستَخرِجُ الكُنوزَ ، وَ يَقسِمُ المالَ ، وَ يُلقِي الإِسلامَ بِجِرانِهِ إلَى الأَرضِ . « 1 »
[ قائم ، ] گنجها را بيرون مىكشد ، مال را تقسيم مىكند و اسلام ، سينه و گردن به زمين مىچسبانَد [ و همه جا را فرا مىگيرد ] .
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 356 ح 1876 .