كه از اين طريق به دست آمده ، استرداد مىگردند . از امام باقر عليه السلام روايت شده كه فرمود :
إذا قامَ قائِمُنَا اضمَحَلَّتِ القَطائِعُ فَلا قَطائِعَ . « 1 »
هنگامى كه قائم ما قيام كند ، زمينهاى پيشكشى [ سلاطين ] از بين مىرود و تيولى نخواهد بود .
كلمهء « قطائع » كه در متن حديث آمده ، اشاره به زمينهايى از اراضى خراجى است كه زمامداران به نزديكان خود بذل و بخشش مىكردهاند .
در حديثى ديگر از امام باقر عليه السلام آمده :
إذا ظَهَرَ القائِمُ وَ دَخَلَ الكوفَةَ . . . وَ يَرُدُّ السَّوادَ إلى أهلِهِ . « 2 »
هنگامى كه قائم ظهور مىكند و به كوفه در مىآيد . . . زمينهاى سواد « 3 » را به اهلش باز مىگردانَد .
بديهى است موارد ياد شده ، تنها نمونهاى از اقدامات حكومتى امام مهدى عليه السلام جهت پيشگيرى از تصرّف در ثروتهاى ملّى و يا استرداد اموال نامشروع است . در موارد مشابه نيز قطعاً به همين صورت ، عمل خواهد شد ؛ بلكه بر اساس احاديث معتبر ، « 4 » همهء زمين ، مِلك حكومتى امام عليه السلام است و هنگامى كه ايشان ظهور كند ، بر اساس مصالح عمومى جامعهء اسلامى مىتواند در آن تصرّف نمايد . امام صادق عليه السلام در اين باره مىفرمايد :
كانَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام يَقولُ : مَن أحيا أرضاً مِنَ المُؤمِنينَ فَهِيَ لَهُ وَ عَلَيهِ طَسقُها
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 226 ح 1787 .
( 2 ) . ر . ك : ص 348 ح 1866 .
( 3 ) . سَواد ، نام دو موضع است : يكى در نزدكى بلقاست كه به مناسبت سياهى سنگهايش چنين نامگذارى كردهاند و ديگرى ، عبارت است از روستاهاى عراق و ضياعهايى كه در دورهء عمر بن خطّاب به دست مسلمانان افتاد و به مناسبت داشتن نخلستانها و كشتزارهاى سبز ، چنين نامى به آنها داده شده است .
( 4 ) . ر . ك : ص 353 ( استيفاى اموال عمومى ) .