5 / 2 : استيفاى اموال عمومى
1872 . الكافى - با سندش به نقل از ابو خالد كابلى - : امام باقر عليه السلام فرمود : « در كتاب على عليه السلام آمده است : « زمين ، از آنِ خداست . آن را به هر كس از بندگانش كه بخواهد ، ارث مىدهد و فرجام [ بهشت ] براى پرهيزگاران است » . من و خاندانم ، كسانى هستيم كه خداوند ، زمين را ميراث ما كرده است و آن پرهيزگاران ، ما هستيم و تمام زمين ، متعلّق به ماست . « 1 »
بنا بر اين ، هر يك از مسلمانان كه زمينى را احيا مىكند ، بايد آبادش گرداند و خراج آن را به امام از خاندان من بپردازد و هر چه از [ حاصلِ ] آن زمين بخورد ، حقّ اوست . چنانچه او زمين را رها كند يا آبادش نكند و سپس يكى ديگر از مسلمانان آن را بگيرد و آباد و احيايش كند ، او به آن زمين از كسى كه رهايش كرده ، اولويت دارد و خراجش را به امام از خاندان من مىپردازد و آنچه از [ حاصل و درآمد ] آن بخورد ، حقّ اوست تا آن گاه كه قيام كننده به شمشير از خاندان من ظهور كند و آن زمينها را در اختيار بگيرد و از تصرّف در آنها منع نمايد و تصرّف كنندگان را از آنها بيرون كند ، همان گونه كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله زمينها را در اختيار گرفت و از تصرّف در آنها منع كرد ، مگر زمينهايى كه در دست شيعيان ماست كه به صورت مقاطعه در اختيارشان مىگذارد و زمين در دستشان باقى مىماند » . « 2 »
1873 . تهذيب الأحكام - با سندش به نقل از عمر بن يزيد - : شنيدم كه مردى از اهالى كوهستان [ شمال عراق ] از امام صادق عليه السلام در بارهء مردى مىپرسد كه زمين بايرى را
هامش
( 1 ) . ظاهراً از اين جا به بعد ، كلام خود امام باقر عليه السلام است .
( 2 ) . الكافى : ج 1 ص 407 ح 1 وج 5 ص 279 ح 5 ، الاستبصار : ج 3 ص 108 ح 383 ( همهء اين منابع با سند صحيح ) ، تفسير العيّاشى : ج 2 ص 25 ح 66 ، تأويل الآيات الظاهرة : ج 1 ص 177 ح 15 ، بحار الأنوار : ج 52 ص 390 ح 211 .